สภาผู้บริโภค – MTEC ชง ‘ฉลากดาวหมวกกันน็อก’ ยกระดับความปลอดภัยผู้บริโภค

สภาผู้บริโภคและ MTEC สวทช. เปิดเวทีรับฟังความเห็นต่อร่างเกณฑ์ ฉลากดาวหมวกกันน็อก ชูระบบประเมินจากผลทดสอบจริง เพื่อช่วยผู้บริโภคเปรียบเทียบคุณภาพแต่ละรุ่นได้ง่ายขึ้น และกระตุ้นผู้ผลิตยกระดับมาตรฐานสินค้า

วันที่ 14 กรกฎาคม 2569 สภาผู้บริโภค ร่วมกับ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จัดเวทีรับฟังความคิดเห็นต่อ “(ร่าง) เกณฑ์การจัดระดับดาวความปลอดภัยของหมวกกันน็อกรถจักรยานยนต์ของประเทศไทย” เพื่อพัฒนาระบบจัดระดับความปลอดภัยของหมวกกันน็อกที่จำหน่ายในประเทศไทย มุ่งยกระดับการแข่งขันของผู้ประกอบการจาก “ราคา” สู่ “คุณภาพและความปลอดภัย”

สารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสำนักงานสภาผู้บริโภค กล่าวว่า การมีข้อมูลเปรียบเทียบคุณภาพสินค้าจะช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจเลือกซื้อได้อย่างรอบด้าน ไม่ใช่พิจารณาเพียงราคาถูก แต่คำนึงถึงคุณภาพ ความปลอดภัย และประสิทธิภาพในการใช้งาน โดยการแข่งขันของผู้ประกอบการควรมุ่งยกระดับมาตรฐานสินค้า เพราะท้ายที่สุดผู้บริโภคคือผู้ได้รับประโยชน์

“เราหมดยุคแล้วที่ผู้บริโภคเลือกซื้อสินค้าเพียงเพราะราคาถูก โดยไม่คำนึงถึงคุณภาพ การแข่งขันของผู้ประกอบการควรเป็นการแข่งขันเพื่อยกระดับมาตรฐานสินค้า เพราะสุดท้ายผู้บริโภคจะเป็นผู้ได้รับประโยชน์”

สารี กล่าวว่า การใช้ระบบ “ฉลากดาวหมวกกันน็อก” จะเป็นข้อมูลที่ต่อยอดจากการรับรองมาตรฐานพื้นฐาน เช่นเดียวกับหลายประเทศที่ใช้ระบบประเมินผลิตภัณฑ์ในหลายมิติ ช่วยให้ผู้บริโภคเปรียบเทียบคุณภาพสินค้าได้ง่ายขึ้น พร้อมเป็นแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการแข่งขันด้านคุณภาพมากกว่าราคา

นอกจากนี้ สภาผู้บริโภคยังร่วมกับสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ยกระดับการคัดกรองสินค้าออนไลน์ โดยเชื่อมต่อฐานข้อมูลมาตรฐานผลิตภัณฑ์กับแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ เพื่อตรวจสอบเลขมาตรฐานของสินค้าก่อนวางจำหน่าย ครอบคลุมสินค้าที่มีความเสี่ยง เช่น ไดร์เป่าผม ปลั๊กพ่วง พาวเวอร์แบงก์ และหมวกกันน็อก พร้อมย้ำว่าความปลอดภัยของผู้บริโภคต้องได้รับการคุ้มครองทั้งจากการใช้สินค้าและการเดินทาง

รศ.ดร.เติมศักดิ์ ศรีคิรินทร์ ผู้อำนวยการ MTEC สวทช. กล่าวว่า โครงการนี้มีเป้าหมายยกระดับการสื่อสารข้อมูลจากระบบ “ผ่าน – ไม่ผ่าน” มาเป็น “ระบบจัดอันดับความปลอดภัย (Star Rating)” เพื่อให้ผู้บริโภคเห็นความแตกต่างด้านประสิทธิภาพการปกป้องของหมวกกันน็อกแต่ละรุ่นได้ชัดเจน โดยอ้างอิงผลทดสอบจริงตามหลักวิศวกรรมและวัสดุศาสตร์ ไม่ใช่การกำหนดขึ้นโดยไม่มีหลักฐานทางวิชาการ พร้อมย้ำว่าโครงการยังอยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นเพื่อนำข้อเสนอไปปรับปรุงก่อนนำไปใช้จริง และไม่ได้มีเป้าหมายสร้างภาระให้ผู้ประกอบการ แต่ต้องการสนับสนุนการพัฒนาสินค้าให้ปลอดภัยยิ่งขึ้น

ผู้บริโภคยินดีจ่ายเพิ่ม เพื่อความปลอดภัย

รศ.ดร.วิษณุ อรรถวานิช คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดเผยผลการศึกษาผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมของการพัฒนา “ฉลากดาวหมวกกันน็อก” ว่า ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับความปลอดภัยมากกว่าปัจจัยด้านราคา โดยผลสำรวจผู้ใช้รถจักรยานยนต์ในกรุงเทพฯ 400 คน พบว่า หากหมวกกันน็อกได้รับการยกระดับจาก 1 ดาวเป็น 3 ดาว ผู้บริโภคยินดีจ่ายเพิ่มเฉลี่ย 2,750 บาท สะท้อนว่าฉลากดาวมีผลต่อการตัดสินใจเลือกซื้ออย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ การจำลองนโยบายยังพบว่า ระบบฉลากดาวช่วยเพิ่มโอกาสที่ผู้บริโภคจะเลือกซื้อหมวกกันน็อกที่มีมาตรฐานความปลอดภัยสูง ลดสัดส่วนผู้ที่ไม่ซื้อหมวกกันน็อก และแม้ผู้ประกอบการจะมีต้นทุนเพิ่มจากการพัฒนาสินค้า แต่ยังสามารถสร้างผลตอบแทนได้ เพราะผู้บริโภคยินดีจ่ายเพิ่มเพื่อแลกกับความปลอดภัย ขณะที่การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนในระยะ 10 ปี พบว่า โครงการมีความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจทั้งต่อผู้ประกอบการและสังคม ทีมวิจัยจึงเสนอให้ภาครัฐผลักดันระบบฉลากดาวควบคู่กับการส่งเสริมการสวมหมวกกันน็อก พัฒนาระบบเฝ้าระวังสินค้าปลอม และสนับสนุนผู้ประกอบการในการลดต้นทุนการทดสอบมาตรฐาน

ชง ‘ฉลากดาวหมวกกันน็อก’ ยกระดับข้อมูลความปลอดภัยผู้บริโภค

ดร.ฉัตรชัย ศรีสุรางค์กุล หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยียานยนต์และการขับขี่ MTEC สวทช. กล่าวว่า ปัจจุบันหมวกกันน็อกที่จำหน่ายในประเทศไทยต้องผ่านมาตรฐาน มอก. 369 จึงจะวางจำหน่ายได้ แต่ระบบดังกล่าวเป็นเพียงการรับรองว่า “ผ่าน” หรือ “ไม่ผ่าน” ทำให้ผู้บริโภคไม่สามารถเปรียบเทียบประสิทธิภาพการป้องกันของหมวกแต่ละรุ่นได้ ทั้งที่หมวกราคาใกล้เคียงกันอาจมีคุณภาพแตกต่างกันอย่างมาก

จึงมีข้อเสนอให้พัฒนาระบบจัดระดับความปลอดภัยแบบ 1 – 5 ดาว ซึ่งไม่ใช่มาตรฐานใหม่และไม่ได้มาแทน มอก. แต่เป็นการนำผลการทดสอบตามมาตรฐานเดิมมาแปลงเป็นคะแนนที่เข้าใจง่าย โดยประเมินเป็นรายรุ่น เพื่อให้ผู้บริโภคเปรียบเทียบคุณภาพของหมวกแต่ละรุ่นได้อย่างโปร่งใส และกระตุ้นให้ผู้ผลิตแข่งขันกันพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยยิ่งขึ้น

ด้าน เศรษฐลัทธ์ แปงเครื่อง ทีมวิจัยเทคโนโลยียานยนต์และการขับขี่ MTEC สวทช. กล่าวว่า ทีมวิจัยใช้ผลการทดสอบการดูดซับแรงกระแทก (Impact Test) จากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองมาตรฐานสากล ร่วมกับข้อมูลอุบัติเหตุจริงของประเทศไทย ก่อนสุ่มซื้อหมวกกันน็อกจากท้องตลาด ทั้งจากร้านค้าและช่องทางออนไลน์ ครอบคลุมทั้งหมวกครึ่งใบ หมวกเต็มใบ และหลายช่วงราคา เพื่อให้ข้อมูลสะท้อนสภาพตลาดจริงมากที่สุด

ทั้งนี้ หมวกทุกใบที่จะได้รับการจัดระดับดาวต้องผ่านมาตรฐาน มอก. ก่อน โดยเกณฑ์ของหมวกครึ่งใบและหมวกเต็มใบจะแยกกัน เนื่องจากใช้วิธีทดสอบแตกต่างกัน ส่วนระดับ 0 ดาว ไม่ได้หมายถึงหมวกไม่มีคุณภาพ แต่หมายถึงหมวกที่ผ่านมาตรฐานขั้นต่ำแล้ว เพียงแต่ยังมีประสิทธิภาพด้านความปลอดภัยอยู่ในระดับเริ่มต้น ซึ่งระบบดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อให้ผู้บริโภคเลือกซื้อจาก “ความปลอดภัย” มากกว่าราคา และส่งเสริมให้ผู้ผลิตยกระดับคุณภาพสินค้าอย่างต่อเนื่อง

ผู้ประกอบการเสนอปรับเกณฑ์ให้ทันเทคโนโลยี

ในช่วงรับฟังความคิดเห็น ผู้ประกอบการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้แลกเปลี่ยนข้อเสนอแนะต่อร่างหลักเกณฑ์หลายประเด็น ทั้งความเหมาะสมของวิธีประเมิน การคัดเลือกตัวอย่างหมวกกันน็อกจากท้องตลาด การแบ่งระดับคะแนน และความเป็นธรรมของระบบจัดระดับดาว เพื่อให้สะท้อนคุณภาพของผลิตภัณฑ์ในตลาดจริง และไม่สร้างความได้เปรียบหรือเสียเปรียบให้กับผู้ผลิตบางกลุ่ม

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอให้กำหนดแนวทางทบทวนหลักเกณฑ์อย่างต่อเนื่องเพื่อให้สอดคล้องกับเทคโนโลยีและสถานการณ์ของตลาด โดยผู้พัฒนาหลักเกณฑ์ชี้แจงว่าจะมีการปรับปรุงตามข้อมูลสถิติและผลการทดสอบที่เพิ่มขึ้น แต่จะไม่เปลี่ยนแปลงบ่อยจนกระทบต่อผู้ประกอบการ ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการยังสะท้อนประเด็นการกำกับดูแลหมวกกันน็อกนำเข้าจากต่างประเทศ ทั้งกรณีสินค้าที่ผ่านมาตรฐานสากลแต่ยังต้องขอการรับรอง มอก. ก่อนจำหน่ายในประเทศไทย รวมถึงแนวทางจัดการสินค้านำเข้าที่ไม่ได้มาตรฐาน เพื่อให้เกิดการแข่งขันที่เป็นธรรมและยกระดับความปลอดภัยของผู้บริโภค

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

เสนอใช้ฉลากประเมินหมวกกันน็อก ช่วยผู้บริโภคมีข้อมูลเลือกซื้อ

เลือกใช้หมวกกันน็อกได้มาตรฐาน เพิ่มความปลอดภัยในการขับขี่