
‘รสนา’ ตั้งคำถามนโยบายส่งเสริม ราคาน้ำมัน B20 E20 ของรัฐบาล ชี้ราคาขายปลีกที่ถูกลงอาจไม่ได้เกิดจากต้นทุนน้ำมันที่ลดลงจริง แต่เป็นการลดภาษีสรรพสามิตและใช้เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงชดเชยหรือไม่ จี้เปิดเผยต้นทุนไบโอดีเซลและเอทานอล พร้อมตรวจสอบผลประโยชน์ของผู้ประกอบการ
นโยบายลดราคาน้ำมันดีเซล B20 และแก๊สโซฮอล์ E20 ของรัฐบาล ถูกตั้งคำถามว่าเป็นการลดภาระค่าครองชีพประชาชนอย่างแท้จริง หรือใช้มาตรการลดภาษีสรรพสามิตและเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงชดเชย เพื่อสร้างส่วนต่างราคาจูงใจให้ประชาชนหันมาใช้เชื้อเพลิงชีวภาพมากขึ้น รวมถึงแนวคิดการยกเลิกจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 ซึ่งอาจจำกัดทางเลือกของผู้บริโภค ที่อาจเป็นการเอื้อประโยชน์ต่อผู้ผลิตเชื้อเพลิงชีวภาพ โดยอาจผลักภาระต้นทุนให้ประชาชนแบกรับในอนาคต สภาผู้บริโภคจึงเรียกร้องให้รัฐบาลเปิดเผยโครงสร้างต้นทุนราคาน้ำมัน โดยเฉพาะไบโอดีเซล B100 และเอทานอล E100 พร้อมชี้แจงการใช้เงินกองทุนน้ำมันอย่างโปร่งใส เพื่อพิสูจน์ว่าราคาที่ลดลงสะท้อนต้นทุนจริงหรือไม่ หรือเป็นเพียงการบิดเบือนกลไกราคา
รสนา โตสิตระกูล ประธานอนุกรรมการด้านบริการสาธารณะ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม สภาผู้บริโภค ได้ตั้งข้อสังเกตกรณีที่รัฐบาลประกาศลดราคาน้ำมันดีเซล B20 และแก๊สโซฮอล์ E20 และมีแนวคิดที่จะใช้เป็นน้ำมันพื้นฐาน ว่า การลดราคาดังกล่าวอาจไม่ได้สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง แต่เป็นการใช้กลไกภาษีและกองทุนน้ำมันสร้างส่วนต่างราคาเพื่อจูงใจผู้บริโภค รวมถึงกระแสข่าวการยกเลิกจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 ชนิด E10 หากดำเนินการจริง อาจทำให้ประชาชนมีทางเลือกด้านพลังงานลดลง โดยเฉพาะผู้ใช้รถยนต์ที่ไม่รองรับ E20 ซึ่งอาจต้องหันไปใช้น้ำมันเบนซิน 95 ที่มีราคาสูงกว่า
ทั้งนี้ แม้รัฐบาลจะประกาศลดราคาน้ำมัน B20 และ E20 เพื่อบรรเทาภาระค่าครองชีพ แต่เมื่อพิจารณาราคาขายปลีก ณ วันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 พบว่า ดีเซล B7 ราคา 40.79 บาทต่อลิตร ขณะที่ B20 ราคา 33.50 บาทต่อลิตร ต่างกัน 7.29 บาท ส่วนเบนซิน 95 ราคา 48.83 บาทต่อลิตร เทียบกับ E20 ราคา 31.30 บาทต่อลิตร ต่างกันถึง 17.53 บาท
สำหรับเบนซิน 95 มีการจัดเก็บภาษีสรรพสามิต 7.50 บาทต่อลิตร และเงินเข้ากองทุนน้ำมัน 10.49 บาทต่อลิตร รวม 17.99 บาทต่อลิตร จึงตั้งคำถามว่า การกำหนดภาระภาษีและเงินกองทุนที่แตกต่างกันมาก เป็นการใช้กลไกราคาจูงใจให้ประชาชนเปลี่ยนไปใช้ E20 หรือไม่ และหากยกเลิกแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 ชนิด E10 จะกระทบผู้ใช้รถยนต์ที่ไม่รองรับ E20 อย่างไร
“ประเด็นสำคัญไม่ใช่เพียงประชาชนจ่ายค่าน้ำมันถูกลงในวันนี้ แต่ต้องตอบให้ได้ว่าใครเป็นผู้รับภาระส่วนต่าง และจะทำผู้ใช้น้ำมันเป็นหนี้ในอนาคตหรือไม่” รสนา ระบุ
ลดภาษี – ใช้กองทุนน้ำมันชดเชย ใครได้ประโยชน์?
รสนาตั้งข้อสังเกตด้วยว่า โครงสร้างราคาน้ำมัน ณ วันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 กำหนดภาษีสรรพสามิตดีเซล B7 ที่ 6.92 บาทต่อลิตร แต่ B20 จัดเก็บเพียง 0.43 บาทต่อลิตร หรือต่างกัน 6.49 บาท ขณะเดียวกัน B20 ยังได้รับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันอีก 3.36 บาทต่อลิตร เมื่อรวมส่วนต่างภาษีกับเงินชดเชยจะเท่ากับ 9.85 บาทต่อลิตร แต่ราคาขายปลีก B20 กลับต่ำกว่า B7 เพียง 7.29 บาทต่อลิตร
ข้อกังวลอีกประการคือ การผลักดัน B20 อาจเป็นมาตรการเพิ่มความต้องการไบโอดีเซล B100 ให้แก่ผู้ผลิตในประเทศ ซึ่งมีข้อมูลว่ามีผู้ผลิตอยู่ 14 ราย กำลังผลิตรวมประมาณ 11.4 ล้านลิตรต่อวัน แต่มีการใช้จริงเพียงประมาณ 4 ล้านลิตรต่อวันเท่านั้น
“รัฐบาลกำลังดำเนินนโยบายผูกขาดราคาน้ำมัน กำหนดราคาที่ไม่เป็นไปตามกลไกตลาดโลก หรือเป็นการใช้อำนาจเพื่อประโยชน์ของผู้ประกอบการใช่หรือไม่ ขณะที่ประชาชนแบกภาระในวิกฤตน้ำมันแพง จึงอยากให้รัฐบาลเปิดเผยว่าการเพิ่มสัดส่วนการใช้ B20 จะทำให้ความต้องการ B100 เพิ่มขึ้นเท่าใด ผู้ผลิตรายใดได้รับประโยชน์” รสนา ระบุ
จี้รัฐเปิดต้นทุน B100 – E100
รสนายังอ้างถึงข้อมูลที่ สมชาย แสวงการ อดีตสมาชิกวุฒิสภา เผยแพร่หลังเดินทางไปอินโดนีเซีย โดยระบุว่าราคาน้ำมันผสมไบโอดีเซลอยู่ที่ประมาณ 11 บาทต่อลิตร และเบนซินประมาณ 18.60 บาทต่อลิตร ต่ำกว่าราคาขายปลีกในประเทศไทยอย่างมาก ขณะที่ราคาน้ำมันไบโอดีเซลของไทย ณ วันที่ 15 พฤจิกายน 2569 B7 อยู่ที่ 40.79 บาทต่อลิตร และ B20 อยู่ที่ 33.50 บาทต่อลิตร
ทั้งนี้ ภาคประชาชนได้ยื่นข้อเสนอให้กระทรวงพลังงานเปิดเผยโครงสร้างต้นทุนไบโอดีเซล B100 และเอทานอล E100 ตั้งแต่วันที่ 16 เมษายน 2569 แต่ยังไม่ได้รับคำชี้แจงที่สามารถนำมาตรวจสอบต้นทุนได้อย่างครบถ้วน จึงเรียกร้องให้นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยราคาซื้อขาย ต้นทุนการผลิต สูตรคำนวณราคา และภาระเงินกองทุนน้ำมันที่ใช้สนับสนุนเชื้อเพลิงชีวภาพอย่างโปร่งใส
ก่อนหน้านี้ สภาผู้บริโภคได้ยื่นคัดค้านการใช้เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงชดเชยเชื้อเพลิงชีวภาพ หลังบทเฉพาะกาลตามมาตรา 55 ของพระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงครบกำหนดวันที่ 24 กันยายน 2569 โดยเห็นว่ารัฐบาลควรทบทวนฐานกฎหมายและเลือกใช้เครื่องมือนโยบายที่เหมาะสม แทนการผลักภาระต้นทุนผ่านกองทุนน้ำมันต่อเนื่อง
นอกจากนี้ ยังเสนอให้ตรวจสอบว่ามาตรการส่งเสริมเอทานอลจากอ้อยและกากน้ำตาล รวมถึงไบโอดีเซลจากปาล์มน้ำมัน สามารถส่งผ่านผลประโยชน์ถึงเกษตรกรได้มากน้อยเพียงใด โดยไม่ควรใช้เหตุผลเรื่องการช่วยเหลือเกษตรกรเพียงอย่างเดียวในการสนับสนุนมาตรการที่ผู้บริโภคทั้งประเทศต้องร่วมรับภาระ
สภาผู้บริโภคจึงเรียกร้องให้รัฐบาลชี้แจงโครงสร้างราคาน้ำมันทั้งระบบ เปิดเผยต้นทุนเชื้อเพลิงชีวภาพและวงเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมัน ตลอดจนประเมินผลกระทบต่อผู้บริโภคก่อนปรับเปลี่ยนประเภทน้ำมันพื้นฐาน เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ว่า ราคาน้ำมันที่ลดลงเกิดจากประสิทธิภาพด้านต้นทุนจริง หรือเป็นการโยกภาระค่าใช้จ่ายไปอยู่ในภาษีและกองทุนน้ำมันที่ประชาชนต้องร่วมรับผิดชอบในอนาคต



