| Getting your Trinity Audio player ready... |
สภาผู้บริโภคจี้แอปเปิล – กูเกิล ร่วมกับหน่วยงานรัฐสกัด แอปกู้เงินเถื่อน หลังกรณี “เบ๊น อาปาเช่” ถูกข่มขู่ ชี้ต้องตรวจสอบใบอนุญาตและความปลอดภัยก่อนเปิดให้ดาวน์โหลด ไม่ใช่รอถอดแอปหลังผู้บริโภคเสียหาย
จากกรณี “เบ๊น อาปาเช่” อินฟลูเอนเซอร์ชื่อดัง ออกมาเปิดเผยว่าถูก แอปกู้เงินเถื่อน ข่มขู่ หลังดาวน์โหลดผ่านแอปสโตร์ (App Store) ของโทรศัพท์มือถือไอโฟน โดยระบุว่าแอปโฆษณาให้กู้เงินระยะเวลา 180 วัน แต่กลับเรียกให้ชำระภายใน 6 วัน สะท้อนช่องโหว่การตรวจสอบแอปทางการเงินบนสโตร์ทางการ สร้างความเสี่ยงให้ผู้บริโภค สภาผู้บริโภคจึงเรียกร้องให้แอปเปิล (Apple) และกูเกิล (Google) ร่วมกับหน่วยงานกำกับดูแล ตรวจสอบตัวตนผู้พัฒนาและใบอนุญาตก่อนเปิดให้ดาวน์โหลด ติดตามเงื่อนไขการให้บริการ และป้องกันแอปผิดกฎหมายกลับมาเผยแพร่ซ้ำ พร้อมกำหนดมาตรการช่วยเหลือผู้เสียหาย
โชติวิทย์ เกิดสนองพงศ์ ผู้ช่วยเลขานุการคณะอนุกรรมการด้านการเงินและการธนาคาร สภาผู้บริโภค กล่าวว่า เรื่องนี้ไม่ใช่เพียงปัญหาแอปกู้เงินผิดกฎหมาย แต่ยังมีคำถามถึงความรับผิดชอบของผู้ให้บริการ อย่างแอปเปิล (Apple) และกูเกิล (Google) ในฐานะผู้ให้บริการสโตร์ที่เปิดให้ประชาชนดาวน์โหลดแอป โดยเฉพาะแอปทางการเงินที่เกี่ยวข้องกับทั้งข้อมูลทางการเงินและข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งต้องผ่านการตรวจสอบอย่างรอบคอบก่อนเปิดให้ดาวน์โหลด
“ผู้บริโภคเลือกโหลดจากสโตร์ทางการ เพราะเชื่อว่าผ่านการตรวจสอบแล้ว สิ่งที่สภาผู้บริโภคเรียกร้องไม่ใช่แค่ให้เอาแอปลงเมื่อมีคนร้องเรียน แต่ผู้ให้บริการต้องป้องกันไม่ให้แอปปลอมและแอปกู้เงินผิดกฎหมายผ่านขึ้นมาได้ ซึ่งผู้บริโภคไม่ควรต้องเสียเงินหรือถูกข่มขู่ก่อน จึงจะมีการตรวจสอบว่าแอปนั้นปลอดภัยหรือไม่” โชติวิทย์ กล่าว
ล่าสุดมีการเผยแพร่ข้อมูลบนสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับแอปชื่อ “Loter” และ “Loto” หนึ่งในแอปที่เบ๊น อาปาเช่ ตกเป็นเหยือ ตั้งข้อสังเกตว่าอาจมีการนำชื่อและใบอนุญาตของบริษัทอื่นมาแอบอ้าง โดยมีรายงานว่าบริษัทที่ถูกนำชื่อไปใช้ปฏิเสธว่าเป็นเจ้าของแอปดังกล่าว กรณีนี้จึงต้องตรวจสอบว่า ผู้ส่งแอปขึ้นสโตร์เป็นใคร และเกี่ยวข้องกับบริษัทที่ได้รับอนุญาตจริงหรือไม่ เพราะแม้ชื่อบริษัทจะปรากฏอยู่ในทะเบียนผู้ได้รับอนุญาต ก็ไม่ได้หมายความว่าแอปที่ใช้ชื่อบริษัทนั้นจะเป็นแอปที่ถูกต้องตามกฎหมายเสมอไป
โชติวิทย์กล่าวว่า จากการติดตามและรวบรวมข้อมูลแอปกู้เงินของสภาผู้บริโภคในปี 2569 พบมีรายชื่อผู้ให้บริการ 66 รายการ โดย 21 รายการมีบันทึกว่าพบชื่อบริษัทในทะเบียนผู้ได้รับอนุญาตของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) และในกลุ่มนี้ 20 รายการมีบันทึกว่าพบแอปบนแอปสโตร์หรือกูเกิล เพลย์ (Google Play) เช่น “มีตัง” “สินเชื่ออีซี่” และ “เงินบิน-สินเชื่อที่สะดวก” ขณะที่บางแอปมีการเปลี่ยนชื่อ เช่น “กู้คล่อง” เปลี่ยนเป็น “ยืมคล่อง – กู้เงินถูกกฎหมาย” ส่วน “ชีวิตสินเชื่อ – lifeloan” และ “เงินไว” ไม่พบในสโตร์ทางการ แต่พบไฟล์ติดตั้งผ่านเว็บไซต์ภายนอก
ข้อสังเกตเหล่านี้ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้ให้บริการแอปต้องตรวจสอบมากกว่าการมีใบอนุญาต โดยเฉพาะแอปที่อ้างว่าให้บริการสินเชื่อรายย่อยระดับจังหวัดภายใต้การกำกับ หรือพิโกไฟแนนซ์ (Pico Finance) ซึ่งมีเงื่อนไขให้ปล่อยกู้แก่ผู้ที่มีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ในจังหวัดเดียวกับสำนักงานใหญ่ของผู้ประกอบธุรกิจ แม้จะเปิดรับสมัครผ่านออนไลน์ก็ยังต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขดังกล่าว จึงเป็นหน้าที่ของสำนักงานเศรษฐกิจการคลังที่ต้องตรวจสอบว่าแอปเหล่านี้เป็นของผู้ได้รับอนุญาตจริงหรือไม่ มีการตรวจสอบพื้นที่ของผู้กู้อย่างไร และมีการปล่อยสินเชื่อนอกขอบเขตที่กฎหมายกำหนดหรือไม่
รวมถึงเรียกร้องไปยังสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือเอ็ตด้า (ETDA) ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ซึ่งเคยมีการหารือและรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวทางกำกับดูแลตลาดแอปพลิเคชัน (Application Marketplace) ตั้งแต่ปี 2568 โดยมีเป้าหมายให้ผู้ให้บริการแอปมีมาตรฐานในการตรวจสอบและจัดการแอปที่เผยแพร่บนสโตร์ แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่มีความชัดเจนว่ามาตรการเฉพาะสำหรับตลาดแอปจะมีผลใช้บังคับเมื่อใด โดยเฉพาะแนวทางการกำหนดหน้าที่เพิ่มเติมตามร่างกฎหมายบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล
“ถึงเวลาที่เอ็ตด้าต้องชี้แจงความคืบหน้าและเร่งผลักดันมาตรการเพื่อทำให้ผู้ให้บริการสโตร์ต้องรับผิดชอบมากขึ้น ตั้งแต่การตรวจสอบก่อนเผยแพร่ไปจนถึงการจัดการแอปที่สร้างความเสียหาย เพื่อไม่ให้มีผู้บริโภคถูกหลอกและสูญเสีย ไม่ใช่รอแก้ปัญหาหลังจากเกิดความเสียหายไปแล้ว” โชติวิทย์ ระบุ
นอกจากนี้ ทั้งแอปเปิลและกูเกิลยังมีนโยบายไม่อนุญาตให้เผยแพร่แอปสินเชื่อส่วนบุคคลที่กำหนดให้ชำระคืนเต็มจำนวนภายใน 60 วันหรือน้อยกว่า แต่กรณีของเบ๊น อาปาเช่ กลับมีการร้องเรียนว่าถูกเรียกชำระเงินภายใน 6 วัน จึงต้องตรวจสอบว่าเงื่อนไขที่แอปใช้กับผู้กู้จริงตรงกับข้อมูลที่แจ้งต่อสโตร์หรือไม่ และเหตุใดการให้บริการในลักษณะดังกล่าวจึงยังเกิดขึ้นได้
อีกเรื่องที่น่ากังวลไม่แพ้กันคือข้อมูลส่วนบุคคล เพราะแอปกู้เงินบางแห่งอาจเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อหรือข้อมูลอื่นในโทรศัพท์ และนำไปใช้ข่มขู่หรือประจานผู้กู้ รวมถึงคุกคามคนใกล้ชิด โชติวิทย์เห็นว่า ต้องตรวจสอบว่าแอปเก็บข้อมูลอะไรบ้าง มีการเข้าถึงข้อมูลเกินความจำเป็นหรือไม่ และข้อมูลถูกส่งต่อไปให้ใคร เพราะต่อให้ถอดแอปออกจากสโตร์แล้ว ข้อมูลที่ถูกนำออกไปก่อนหน้านั้นก็อาจยังถูกใช้สร้างความเสียหายได้
สภาผู้บริโภคจึงเรียกร้องให้แอปเปิลและกูเกิลร่วมกับธนาคารแห่งประเทศไทยและสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ยกระดับการตรวจสอบแอปสินเชื่อ ตั้งแต่การยืนยันตัวตนผู้พัฒนา ตรวจสอบใบอนุญาตกับเจ้าของบริษัทโดยตรง ไปจนถึงติดตามเงื่อนไขการให้บริการหลังเปิดให้ดาวน์โหลด หากพบแอปสวมรอยต้องมีมาตรการป้องกันไม่ให้เปลี่ยนชื่อกลับมาเผยแพร่ซ้ำ พร้อมแจ้งเตือนและช่วยเหลือผู้ที่ดาวน์โหลดไปแล้ว รวมถึงประสานหน่วยงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อพบการนำข้อมูลไปใช้โดยมิชอบ
“การป้องกันไม่ให้แอปผิดกฎหมายเข้าถึงผู้บริโภคต้องเป็นมาตรการหลัก ส่วนการถอดแอปและช่วยเหลือผู้เสียหายเป็นสิ่งที่ต้องดำเนินการควบคู่กัน เพราะเมื่อเกิดความเสียหายขึ้นแล้ว การลบแอปออกจากสโตร์ไม่ได้ทำให้ผู้เสียหายได้เงินคืน หรือหยุดการนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้ข่มขู่ได้ทันที” โชติวิทย์ ย้ำ
ที่ผ่านมา สภาผู้บริโภคได้ยื่นฟ้องคดีแพ่งต่อผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์และสถาบันการเงิน รวม 10 คดี มูลค่าความเสียหายกว่า 230 ล้านบาท จากกรณีผู้บริโภคถูกหลอกลงทุนผ่านโฆษณาปลอมบนเฟซบุ๊ก (Facebook) ก่อนถูกชักชวนเข้ากลุ่มไลน์ (LINE) และดาวน์โหลดแอปลงทุนปลอมผ่านสโตร์ทางการ โดยมีแอปเปิลและในบางคดีรวมถึงกูเกิลเป็นจำเลยด้วย แม้จะเป็นคนละกรณีกับแอปกู้เงิน แต่พบปัญหาร่วมในลักษณะเดียวกันคือ ผู้บริโภคถูกหลอกผ่านแอปที่เผยแพร่บนช่องทางซึ่งควรมีระบบตรวจสอบความปลอดภัย การฟ้องร้องจึงมุ่งให้ศาลพิจารณาว่าผู้ให้บริการแพลตฟอร์มและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายมากน้อยเพียงใด ไม่ใช่ปล่อยให้ผู้เสียหายต้องไปติดตามเอาผิดกับมิจฉาชีพเพียงฝ่ายเดียว ทั้งนี้ คดียังอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตาม หากตกเป็นเหยื่อแอปกู้เงินเถื่อน ผู้บริโภคสามารถดำเนินการได้ตามขั้นตอนดังต่อไปนี้ 1. หากเริ่มถูกข่มขู่ให้โอนเงินเพิ่มจากยอดเงินต้น หรือพบว่าโอนไปเกินกว่าเงินต้นแล้ว ให้หยุดโอนเงินเพิ่ม 2. รวบรวมหลักฐานทุกอย่าง เช่น สลิปโอนเงิน บทสนทนาในแชต เบอร์โทร ชื่อแอป และภาพข่มขู่ 3. แจ้งความทันที แจ้งผ่านสายด่วนตำรวจไซเบอร์ 1441 เว็บไซต์แจ้งความออนไลน์ หรือสถานีตำรวจใกล้บ้าน หรือขอคำปรึกษากับสภาผู้บริโภค ได้ที่สายด่วน 1502 เว็บไซต์ร้องเรียนออนไลน์ tcc.or.th
4. แจ้งคนรอบตัวให้รู้ อย่าเก็บไว้คนเดียว เพราะมิจฉาชีพมักใช้คนรอบตัวเป็นเครื่องมือกดดัน การบอกล่วงหน้าจะช่วยลดผลกระทบเมื่อถูกข่มขู่ และ 5. ขอเปลี่ยนบัตรประชาชนใหม่ เพื่อเปลี่ยนวันออกบัตรและข้อมูลที่อยู่บนบัตร ลดความเสี่ยงถูกนำข้อมูลไปสวมรอยหรือนำไปโพสต์ประจาน
ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
