| Getting your Trinity Audio player ready... |
ถอดโมเดล 2 รัฐในออสเตรเลียเปิดให้ประชาชนใช้ ขนส่งสาธารณะฟรี สู้วิกฤตน้ำมันแพง ช่วยลดค่าครองชีพ สะท้อนบทเรียนสำคัญต่อระบบขนส่งไทย
ท่ามกลางความตึงเครียดของสถานการณ์ในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบไปทั่วโลก ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นไม่ได้สร้างความเดือดร้อนเฉพาะผู้ใช้รถยนต์ แต่ลุกลามไปถึงต้นทุนการขนส่ง ราคาสินค้า และค่าครองชีพของประชาชนในแทบทุกประเทศ รัฐบาลในหลายประเทศจึงเริ่มออกมาตรการเร่งด่วน ทั้งการตรึงราคาพลังงาน ควบคุมราคาสินค้า ไปจนถึงมาตรการสนับสนุนการใช้ขนส่งสาธารณะ เพื่อบรรเทาภาระที่ประชาชนต้องแบกรับหนึ่งในมาตรการที่น่าสนใจเกิดขึ้นในออสเตรเลีย รัฐวิกตอเรีย (Victoria) และ รัฐแทสเมเนีย (Tasmania) ตัดสินใจ ‘เปิดให้ประชาชนใช้ระบบขนส่งสาธารณะฟรี’ ชั่วคราว เพื่อลดแรงกดดันจากวิกฤตน้ำมันแพง และช่วยให้ประชาชนยังสามารถเดินทางได้โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนที่เพิ่มขึ้น
วิกตอเรีย: เปิด ‘ขนส่งสาธารณะฟรี’ ทั้งระบบตลอด เม.ย.
รัฐบาลรัฐวิกตอเรียประกาศให้บริการขนส่งสาธารณะทั้งหมดในรัฐ ‘ใช้ฟรี’ ตั้งแต่วันที่ 31 มีนาคม จนถึงสิ้นเดือนเมษายน 2569 ครอบคลุมทั้งรถไฟ รถราง (Tram) และรถโดยสาร รวมถึงเส้นทางภูมิภาคอย่างวี/ไลน์ (V/Line) ที่เชื่อมต่อเมืองใหญ่กับต่างจังหวัด
จุดที่น่าสนใจคือ ระบบขนส่งของรัฐวิกตอเรียปกติจะใช้บัตรโดยสารชื่อ ไมกิการ์ด (Myki card) ซึ่งเป็นบัตรแตะเข้า – ออกคล้ายบัตรรถไฟฟ้าในไทย แต่ในช่วงมาตรการนี้ ผู้โดยสารไม่ต้องแตะบัตรเลย และสถานีจะเปิดประตูให้เข้าออกได้ทันที เพื่อลดความแออัด
มาตรการดังกล่าวเป็น “การช่วยเหลือแบบทันที” เพื่อบรรเทาค่าครองชีพที่พุ่งสูง และลดแรงกดดันจากการใช้น้ำมัน หลังจากสถานการณ์ราคาน้ำมันที่พุ่งเกือบแตะ 3 ดอลลาร์ออสเตรเลีย หรือราว 70 – 75 บาทต่อลิตร และมีปัญหาน้ำมันขาดแคลนในบางพื้นที่ ส่งผลให้ประชาชนจำนวนมากเริ่มหันมาใช้ขนส่งสาธารณะแทนรถยนต์ส่วนตัว
แม้รัฐจะสูญเสียรายได้จากค่าโดยสารราว 60 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย (ประมาณ 1,400 – 1,500 ล้านบาท) แต่ประเมินว่าครัวเรือนหนึ่งสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายได้สูงสุดถึง 500 ดอลลาร์ต่อเดือน (ประมาณ 12,000 บาท)
แทสเมเนีย: เปิดฟรี 4 เดือน ครอบคลุมทั้งบัส – เรือเฟอร์รี่
หลังจากรัฐวิกตอเรียประกาศเพียงไม่กี่ชั่วโมง รัฐแทสเมเนียก็ออกมาตรการที่คล้ายคลึงกันแต่ขยายขอบเขตและระยะเวลา โดยเปิดให้ประชาชนใช้รถโดยสารและเรือเฟอร์รี่ฟรี ตั้งแต่ 30 มีนาคม จนถึง 1 กรกฎาคม 2569 ครอบคลุมทั้งรถบัสของผู้ให้บริการหลักในรัฐ และเรือเฟอร์รี่ข้ามแม่น้ำเดอร์เวนท์ (Derwent River ferry) ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญของเมืองหลวงอย่างโฮบาร์ต
รัฐบาลรัฐวิกตอเรียประเมินว่า การออกมาตรการในครั้งนี้จะทำให้ผู้โดยสารทั่วไปประหยัดค่าใช้จ่ายได้ 20 – 88 ดอลลาร์ออสเตรเลียต่อสัปดาห์ (ประมาณ 500 – 2,200 บาท) สำหรับนักเรียนคาดว่าจะประหยัดได้ราว 500 บาทต่อสัปดาห์ และคนทำงานที่เดินทางไกลเข้าเมือง อาจประหยัดได้มากกว่า 2,000 บาทต่อสัปดาห์
เคอร์รี วินเซนต์ (Kerry Vincent) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงโครงสร้างพื้นฐานและขนส่งของรัฐแทสเมเนีย ระบุว่า ในช่วงสัปดาห์สุดท้ายของเดือนมีนาคม ชาวแทสเมเนียหันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยมียอดผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นถึง 20% ทั่วทั้งรัฐ สะท้อนว่าประชาชนเริ่มปรับพฤติกรรมเพื่อลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน
ขนส่งสาธารณะ ทางรอดในวิกฤตพลังงาน
มาตรการ “ขนส่งสาธารณะฟรี” ของทั้งสองรัฐจึงไม่ได้เป็นเพียงมาตรการลดค่าใช้จ่ายระยะสั้น แต่สะท้อนแนวคิดเชิงนโยบายที่มองว่า “ระบบขนส่งสาธารณะคือเครื่องมือสำคัญในการรับมือวิกฤตเศรษฐกิจ” อย่างเป็นรูปธรรม เพราะเมื่อราคาน้ำมันพุ่งสูง ภาระจะตกอยู่กับผู้ใช้รถยนต์ส่วนตัวทันที ก่อนจะลุกลามไปสู่ต้นทุนโลจิสติกส์และราคาสินค้าที่ปรับเพิ่มขึ้นเป็นลูกโซ่ การทำให้ประชาชนมี “ทางเลือก” ในการเดินทางผ่านระบบขนส่งสาธารณะที่เข้าถึงได้และไม่มีค่าใช้จ่าย จึงช่วยตัดวงจรต้นทุนบางส่วนลงได้อย่างมีนัยสำคัญ
อย่างไรก็ตาม หากมองกลับมาที่ประเทศไทย มาตรการลักษณะเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นการลดหรือยกเว้นค่าโดยสาร การอุดหนุนค่าเดินทาง หรือการเพิ่มเที่ยววิ่งเพื่อรองรับผู้โดยสาร ล้วนสามารถเกิดขึ้นได้ หากมีวิสัยทัศน์และเจตจำนงทางการเมืองที่ต้องการบรรเทาผลกระทบให้ประชาชนในช่วงวิกฤตอย่างแท้จริง แต่ในอีกด้านหนึ่ง สำหรับพื้นที่ต่างจังหวัด โจทย์สำคัญอาจไม่ใช่แค่เรื่อง “ราคา” หากเป็น “การเข้าถึง” เนื่องจากในหลายพื้นที่ ระบบขนส่งสาธารณะยังมีจำกัดหรือแทบไม่มีตัวเลือก ส่งผลให้ประชาชนจำนวนมากยังคงต้องพึ่งพารถยนต์ส่วนตัวและน้ำมันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
วิกฤตพลังงานในครั้งนี้จึงอาจเป็นสัญญาณเตือนสำคัญว่า ถึงเวลาที่ประเทศไทยต้องเร่งพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะให้มีประสิทธิภาพ ครอบคลุม และเข้าถึงได้จริง เพื่อให้ประชาชนมีทางเลือกในการเดินทาง ทั้งยังเป็นการประกันความมั่นคงและคุณภาพชีวิตของประชาชนในช่วงที่สถานการณ์โลกมีความไม่แน่นอนอีกด้วย
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
Free public transport in Victoria through April as fuel prices continue to climb
Tasmanian government makes public transport free until July as fuel prices rise
จี้รัฐเร่งลดค่าครองชีพประชาชน อุดหนุนค่าโดยสาร 50% รับมือน้ำมันขึ้นราคา
เร่ง “กองทุนขนส่งสาธารณะ” จัดรถบริการประชาชน แก้วิกฤตน้ำมันแพง
