หลายคนได้ยินข่าวว่ามีการ “เปลี่ยนสูตรคำนวณบำนาญ” แต่ยังไม่รู้ว่าเปลี่ยนอะไร และกระทบกับตัวเองอย่างไร? มาดูความแตกต่างระหว่าง บำนาญสูตรเดิม (FAE) กับ บำนาญสูตร care แบบเข้าใจง่ายในหน้าเดียว
คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ ร่างกฎกระทรวงปรับสูตรคำนวณเงินบำนาญชราภาพของผู้ประกันตน จากสูตรเดิมที่ใช้มานาน ไปสู่สูตร CARE (Career Average Revalued Earnings) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนวิธีคิดเงินบำนาญครั้งใหญ่ของประกันสังคม
เป้าหมายสำคัญคือ ทำให้การคำนวณบำนาญสะท้อนการส่งเงินสมทบของผู้ประกันตนตลอดชีวิตการทำงานมากขึ้น ลดความเหลื่อมล้ำ และเพิ่มความเป็นธรรม กฎหมายจะมีผลใช้หลังประกาศในราชกิจจานุเบกษา 180 วัน
ทำไมต้องเปลี่ยนเป็น บำนาญสูตร care
ปัจจุบัน การจ่ายเงินบำนาญชราภาพให้กับผู้ประกันตนคำนวณจาก ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ แม้วิธีนี้จะคำนวณง่าย แต่ก็ทำให้เกิดความไม่เป็นธรรม เช่น
- คนที่ทำงานเงินเดือนสูงมาตลอด แต่ก่อนเกษียณลดเงินเดือนหรือเปลี่ยนไปเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 อาจได้รับบำนาญน้อยลง
- คนที่เพิ่งมีเงินเดือนสูงเฉพาะช่วง 5 ปีสุดท้าย อาจได้รับบำนาญใกล้เคียงกับคนที่ส่งเงินสมทบสูงมาตลอดชีวิตการทำงาน
- ผู้ที่ส่งเงินสมทบเกิน 15 ปี หากเกินมาไม่ครบ 12 เดือน เศษเดือนจะไม่นำมาคิด ทำให้เสียสิทธิ
บำนาญสูตร care เปลี่ยนอะไรบ้าง?
1. คิดฐานค่าจ้างใหม่
สูตรเดิม
- ใช้ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย
สูตร CARE
- ใช้ค่าจ้างเฉลี่ย ทุกเดือนที่ส่งเงินสมทบตลอดการทำงาน
- นำค่าจ้างในอดีตมาปรับให้เป็นมูลค่าเงินปัจจุบันก่อนคำนวณ
ข้อดี
สะท้อนการส่งเงินสมทบทั้งชีวิต ไม่ใช่ดูเฉพาะช่วงท้ายก่อนเกษียณ
2. คิดอัตราบำนาญละเอียดขึ้น
เดิม หากส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน จะได้เพิ่มปีละ 1.5% แต่ต้องครบทุก 12 เดือนเท่านั้น
ตัวอย่าง
- ส่งเงินสมทบ 200 เดือน
สูตรเดิม
- 180 เดือนแรก ได้ 20%
- อีก 20 เดือน นับได้เพียง 12 เดือน = เพิ่ม 1.5%
- อีก 8 เดือน ไม่ได้คิด
รวม = 21.5%
สูตร CARE
- 180 เดือนแรก ได้ 20%
- เดือนที่เกินทุกเดือนคิดเพิ่มเดือนละ 0.125%
- 20 เดือน × 0.125% = 2.5%
รวม = 22.5%
หมายความว่า ไม่มีการตัดเศษเดือนทิ้งอีกต่อไป
3. ปรับการจ่ายบำเหน็จสำหรับผู้ส่งเงินสมทบไม่ถึง 12 เดือน
เดิม ผู้ประกันตนจะได้รับคืนเฉพาะเงินสมทบของตัวเอง
สูตรใหม่ จะได้รับเงินสมทบของลูกจ้าง เงินสมทบของนายจ้าง และผลประโยชน์จากการลงทุน เช่นเดียวกับผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 12 เดือนขึ้นไป
4. มีมาตรการรองรับช่วงเปลี่ยนผ่าน
หากผู้ที่กำลังจะเกษียณในช่วง 5 ปีแรกหลังใช้สูตรใหม่ คำนวณแล้วได้เงินบำนาญน้อยกว่าสูตรเดิม จะมีการชดเชย ดังนี้
- ปีที่ 1 ชดเชย 100%
- ปีที่ 2 ชดเชย 80%
- ปีที่ 3 ชดเชย 60%
- ปีที่ 4 ชดเชย 40%
- ปีที่ 5 ชดเชย 20%
ตัวอย่าง
หากสูตรเดิมได้ 5,000 บาท แต่สูตรใหม่ได้ 4,000 บาท
ผู้ที่เกษียณในปีที่ 2 จะได้รับเงินชดเชย 800 บาท
รวมรับจริง 4,800 บาท
ส่วนผู้ที่รับบำนาญอยู่แล้ว หากคำนวณตามสูตรใหม่แล้วได้มากกว่าเดิม จะได้รับการปรับเพิ่มในเดือนถัดไป แต่ไม่มีการจ่ายย้อนหลัง
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
