สภาผู้บริโภคห่วงข้อมูลจองเที่ยวบินของสายการบินไทยกว่า 60,000 รายการถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต เสี่ยงมิจฉาชีพนำไปแอบอ้างหลอกลวง เรียกร้อง สคส. ตรวจสอบการแจ้งเหตุและมาตรการเยียวยาผู้โดยสารทั้งชาวไทยและต่างชาติ พร้อมแนะผู้บริโภคระวังข้อความปลอมที่อ้างข้อมูลการเดินทาง
กรณีบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) เปิดเผยเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่า ข้อมูลการจองผู้โดยสาร 60,529 รายการ อาจถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาตผ่านระบบของ Amadeus ผู้ให้บริการระบบจองบัตรโดยสาร สร้างความกังวลว่าข้อมูลส่วนบุคคลอาจถูกนำไปแอบอ้างหรือใช้หลอกลวง สภาผู้บริโภคเรียกร้องให้การบินไทยเร่งแจ้งผู้ได้รับผลกระทบ พร้อมขอให้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ตรวจสอบมาตรการคุ้มครองข้อมูลและแนวทางเยียวยาผู้โดยสาร
ข้อมูลที่อาจได้รับผลกระทบ ได้แก่ ชื่อผู้โดยสาร หมายเลขอ้างอิงการจอง (PNR) วันเดินทาง เส้นทางบิน และชั้นโดยสาร โดยประมาณ 376 รายการอาจมีข้อมูลเพิ่มเติม เช่น เบอร์โทรศัพท์ อีเมล และหมายเลขหนังสือเดินทาง ทั้งนี้ การบินไทยยืนยันว่าข้อมูลบัตรเครดิตไม่ได้รับผลกระทบ และยังไม่พบหลักฐานว่าข้อมูลถูกเผยแพร่ออกไป ณ วันที่ออกประกาศ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลการเดินทางเหล่านี้อาจถูกนำไปสร้างข้อความหลอกลวงที่น่าเชื่อถือมากขึ้น
ข้อมูลรั่วเสี่ยงถูกสวมรอย เตือนระวังธุรกรรมต่างประเทศ
ดร.อุดมธิปก ไพรเกษตร อนุกรรมการด้านการสื่อสาร โทรคมนาคม และเทคโนโลยีสารสนเทศ สภาผู้บริโภค กล่าวว่า แม้ข้อมูลที่ถูกเข้าถึงจะไม่ใช่ข้อมูลทางการเงินโดยตรง แต่ก็อาจถูกนำไปใช้ประกอบการหลอกลวงได้ โดยเฉพาะชื่อผู้โดยสารและรายละเอียดเที่ยวบิน ซึ่งมิจฉาชีพอาจนำมาแอบอ้างเป็นสายการบิน ส่งข้อความแจ้งเปลี่ยนแปลงเที่ยวบิน เรียกเก็บค่าธรรมเนียม หรือหลอกให้ยืนยันข้อมูลผ่านเว็บไซต์ปลอม ทำให้ผู้โดยสารหลงเชื่อได้ง่ายขึ้น เพราะข้อมูลที่นำมาอ้างอิงตรงกับการเดินทางจริง
ดังนั้น การบินไทยต้องเร่งแจ้งผู้โดยสารที่ได้รับผลกระทบเป็นรายบุคคลอย่างทั่วถึง พร้อมชี้แจงว่าข้อมูลประเภทใดถูกเข้าถึง มีความเสี่ยงอย่างไร และควรป้องกันตนเองอย่างไร โดยเฉพาะผู้ที่อาจมีข้อมูลเพิ่มเติมอย่างหมายเลขหนังสือเดินทาง อีเมล และเบอร์โทรศัพท์ ซึ่งอาจถูกนำไปใช้แอบอ้างตัวตนหรือประกอบการหลอกลวงในรูปแบบต่าง ๆ
สำหรับความกังวลว่าข้อมูลที่รั่วไหลอาจถูกนำไปทำธุรกรรมทางการเงินแทนเจ้าของข้อมูลได้ทันที
ดร.อุดมธิปก อธิบายว่า การทำธุรกรรมในประเทศไทยโดยทั่วไปมีขั้นตอนยืนยันตัวตนเพิ่มเติม จึงไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะใช้เพียงชื่อหรือหมายเลขหนังสือเดินทางทำธุรกรรมแทนบุคคลอื่น อย่างไรก็ตาม ยังต้องระวังความเสี่ยงจากการแอบอ้างตัวตนในต่างประเทศ เนื่องจากแต่ละประเทศมีมาตรการตรวจสอบและยืนยันตัวตนแตกต่างกัน
“จากประสบการณ์ที่เคยได้รับผลกระทบจากเหตุข้อมูลการจองที่พักรั่วไหลระหว่างเดินทางต่างประเทศ พบว่ามีความพยายามเข้าสู่ระบบอีเมลโดยไม่ได้รับอนุญาต ผู้บริโภคไม่ควรมองข้ามการรักษาความปลอดภัยของบัญชีออนไลน์ แม้ข้อมูลที่รั่วไหลจะไม่ได้เป็นข้อมูลทางการเงินโดยตรง แต่ผู้บริโภคที่ได้รับแจ้งว่าข้อมูลของตนอยู่ในกลุ่มที่ได้รับผลกระทบควรเพิ่มความระมัดระวัง โดยเฉพาะการเข้าสู่ระบบอีเมลและบัญชีออนไลน์ต่าง ๆ เพราะหากมิจฉาชีพสามารถเข้าถึงอีเมลหลักได้ ก็อาจนำไปใช้ขอเปลี่ยนรหัสผ่านหรือเข้าถึงบริการอื่นที่เชื่อมโยงกับอีเมลนั้นได้” ดร.อุดมธิปก กล่าว
จี้ สคส. ตรวจสอบ การบินไทย เร่งคุ้มครองสิทธิผู้โดยสาร
จากกรณีดังกล่าวสภาผู้บริโภคเรียกร้องให้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) เร่งตรวจสอบว่าการบินไทยได้แจ้งเหตุแก่ผู้โดยสารที่ได้รับผลกระทบทั้งชาวไทยและต่างชาติอย่างครบถ้วนแล้วหรือไม่ มีการประเมินความเสี่ยงตามประเภทข้อมูลที่ถูกเข้าถึงอย่างไร และเตรียมมาตรการป้องกันและเยียวยาความเสียหายให้ผู้โดยสารอย่างไรบ้าง
นอกจากนี้ สคส. ควรตรวจสอบมาตรการรักษาความปลอดภัยและความรับผิดชอบของการบินไทยและ Amadeus ว่าเป็นไปตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) หรือไม่ เนื่องจากการใช้บริการระบบภายนอกไม่ได้ทำให้องค์กรพ้นจากหน้าที่คุ้มครองข้อมูลของผู้โดยสารโดยอัตโนมัติ
ทั้งนี้ กฎหมาย PDPA กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลต้องมีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสม แจ้งเหตุละเมิดต่อ สคส. ตามเงื่อนไขและระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด และแจ้งเจ้าของข้อมูลพร้อมแนวทางเยียวยาโดยไม่ชักช้า หากเหตุละเมิดมีความเสี่ยงสูงต่อสิทธิและเสรีภาพของบุคคล เพื่อให้ผู้ได้รับผลกระทบสามารถป้องกันความเสียหายและใช้สิทธิของตนเองได้อย่างทันท่วงที
ดร.อุดมธิปก เห็นว่า การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลไม่ควรจบเพียงการแจ้งเหตุหรือแก้ไขช่องโหว่ของระบบ แต่ต้องทำให้ผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่เพียงพอ รู้เท่าทันความเสี่ยง และมีช่องทางขอความช่วยเหลือเมื่อเกิดความเสียหาย รวมถึงเข้าใจสิทธิของตนเองตามกฎหมาย ทั้งสิทธิขอเข้าถึงข้อมูล ขอแก้ไขข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง และร้องเรียนเมื่อพบการใช้ข้อมูลโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
แนะ 5 วิธีปกป้องข้อมูล เปิดยืนยันตัวตนสองชั้น
ดร.อุดมธิปกแนะนำให้ผู้บริโภค โดยเฉพาะผู้ที่ได้รับแจ้งจากการบินไทยว่าอาจได้รับผลกระทบ เร่งตรวจสอบและเพิ่มมาตรการป้องกันข้อมูลส่วนบุคคล ดังนี้
1. ตั้งรหัสผ่านที่คาดเดายากและไม่ใช้ซ้ำกัน โดยเฉพาะบัญชีอีเมลหลัก บัญชีธนาคาร และบริการออนไลน์ที่มีข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลการชำระเงิน เพื่อป้องกันไม่ให้มิจฉาชีพนำรหัสผ่านที่ได้จากบริการหนึ่งไปใช้กับอีกบริการหนึ่ง
2. เปิดระบบยืนยันตัวตนสองชั้น (Two-Factor Authentication: 2FA) สำหรับอีเมล LINE และบัญชีออนไลน์สำคัญ เพื่อเพิ่มความปลอดภัย แม้มิจฉาชีพจะทราบรหัสผ่านก็ยังต้องผ่านการยืนยันตัวตนอีกขั้นตอนหนึ่ง โดยควรใช้แอปยืนยันตัวตนหรือวิธีที่ปลอดภัยตามที่ผู้ให้บริการรองรับ
3. ไม่บันทึกข้อมูลบัตรเครดิตไว้กับเว็บไซต์โดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะบริการซื้อสินค้าออนไลน์หรือเว็บไซต์ที่ไม่ได้ใช้งานเป็นประจำ เพื่อลดความเสี่ยงหากบัญชีผู้ใช้ถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต
4. ตรวจสอบแอปพลิเคชันในโทรศัพท์มือถือ ลบแอปที่ไม่ได้ใช้งานหรือไม่ทราบแหล่งที่มา และตรวจสอบสิทธิการเข้าถึงข้อมูลของแต่ละแอป เนื่องจากแอปที่ไม่ปลอดภัยอาจเป็นช่องทางให้ข้อมูลส่วนบุคคลถูกเข้าถึงได้
5. เพิ่มความระมัดระวังการใช้ LINE และบัญชีที่ผูกกับหมายเลขโทรศัพท์ โดยพิจารณาปิดการอนุญาตให้ผู้อื่นเพิ่มเป็นเพื่อนผ่านหมายเลขโทรศัพท์ หากไม่จำเป็น และตรวจสอบการตั้งค่าความปลอดภัยอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะกรณีเปลี่ยนหมายเลขโทรศัพท์ ควรถอดหมายเลขเดิมออกจากบัญชีบริการต่าง ๆ ก่อนยกเลิกใช้งาน เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการนำหมายเลขกลับไปจัดสรรให้ผู้ใช้รายใหม่
นอกจากนี้ หากได้รับ SMS อีเมล หรือโทรศัพท์ที่อ้างว่าเป็นสายการบิน แม้จะระบุชื่อหรือหมายเลขเที่ยวบินถูกต้อง ก็ไม่ควรกดลิงก์หรือให้ข้อมูลเพิ่มเติมทันที แต่ควรติดต่อสายการบินผ่านเว็บไซต์ แอปพลิเคชัน หรือช่องทางทางการที่ตรวจสอบได้ด้วยตนเอง
ทั้งนี้ ผู้โดยสารที่สงสัยว่าข้อมูลได้รับผลกระทบ สามารถติดต่อการบินไทยผ่านช่องทางทางการเพื่อสอบถามรายละเอียดและขอใช้สิทธิเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล หากพบว่ามีการละเมิดสิทธิหรือไม่ได้รับการดำเนินการตามกฎหมาย สามารถร้องเรียนต่อ สคส. ได้
หากผู้บริโภคได้รับความเสียหายจากการนำข้อมูลส่วนบุคคลไปแอบอ้าง หรือไม่ได้รับการแก้ไขปัญหาจากผู้ให้บริการ สามารถขอคำปรึกษาและร้องเรียนมายังสภาผู้บริโภค ผ่านสายด่วน 1502 หรือ เว็บไซต์ www.tcc.or.th เพื่อให้สภาผู้บริโภคช่วยประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและติดตามการแก้ไขปัญหาต่อไป
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
