กมธ.เปิดรับฟังข้อเสนอจากผู้ประกอบการและสมาคมวิชาชีพ หลายองค์กรเห็นด้วยกับหลักการคุ้มครองผู้บริโภค แต่ขอให้กำหนดนิยามสินค้าชำรุด ขั้นตอนพิสูจน์ ระยะเวลาซ่อม และขอบเขตความรับผิดของผู้ผลิต ผู้ขาย ไฟแนนซ์ และแพลตฟอร์มให้ชัด พร้อมเสนอฐานข้อมูลรถเสียและเปิดข้อมูลบริการหลังการขายก่อนซื้อ
คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ. …. เปิดรับฟังความคิดเห็นจากภาคธุรกิจและสมาคมวิชาชีพ เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2569 หลังจากการประชุมครั้งก่อนรับฟังข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐ โดยครั้งนี้เชิญผู้แทนจากภาคอุตสาหกรรม หอการค้า ธนาคาร ธุรกิจเช่าซื้อและลีสซิ่ง กลุ่มยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องจักรกลการเกษตร แพลตฟอร์มดิจิทัล และกลุ่มธุรกิจซ่อมรถยนต์เข้าร่วมให้ข้อมูล
ภาพรวมของข้อเสนอไม่ได้เป็นไปในทิศทางเดียวกันทั้งหมด หลายองค์กรระบุว่าเห็นด้วยหรือสนับสนุนหลักการคุ้มครองผู้บริโภค แต่เสนอให้ปรับรายละเอียดของร่างกฎหมาย เพื่อให้แยกได้ชัดว่า สินค้าเสียเพราะความบกพร่องที่มีอยู่ตั้งแต่ส่งมอบ หรือเกิดจากการใช้งานผิดวิธี การดัดแปลง การไม่บำรุงรักษา หรือการเสื่อมสภาพตามปกติ
ประเด็นที่ถูกหยิบยกมากที่สุด คือ นิยามของ “ความชำรุดบกพร่องในสาระสำคัญ” เพราะเป็นเงื่อนไขสำคัญที่จะนำไปสู่สิทธิซ่อม เปลี่ยนสินค้า ลดราคา หรือคืนสินค้า กลุ่มยานยนต์และธุรกิจซ่อมเสนอให้แยกระดับความเสียหาย โดยพิจารณาว่ากระทบต่อความปลอดภัย การใช้งานหลัก หรือเป็นเพียงข้อบกพร่องทั่วไป รวมถึงให้มีกลไกผู้เชี่ยวชาญอิสระตรวจสอบกรณีที่ผู้ซื้อกับผู้ขายเห็นต่างกัน
ระยะเวลาและจำนวนครั้งในการซ่อมเป็นอีกประเด็นที่มีข้อเสนอหลากหลาย สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยเสนอให้กรอบเวลา 90 วันใช้กับความชำรุดแต่ละจุด และควรเปิดโอกาสให้ซ่อมจุดนั้นได้อย่างน้อยสามครั้ง ขณะที่กลุ่มอู่ซ่อมเห็นว่า การพิจารณาว่าซ่อมไม่จบควรดูทั้งจำนวนครั้งและจำนวนวันที่รถต้องจอดซ่อมจริง ไม่ใช่ดูเฉพาะวันที่ช่างลงมือซ่อมเท่านั้น
ด้านสมาคมซ่อมตัวถังและสีรถยนต์ไฟฟ้าเสนอให้เปิดเผยเงื่อนไขรับประกันตั้งแต่ก่อนขาย ทั้งขอบเขตการคุ้มครอง เหตุที่ทำให้ประกันสิ้นสุด ระยะเวลารออะไหล่ จำนวนศูนย์บริการ และความยากง่ายในการซ่อม เนื่องจากรถยนต์ไฟฟ้าบางกรณีต้องรออะไหล่นานหลายเดือน โดยเสนอแนวคิด “ฉลากบริการหลังการขาย” ให้ผู้บริโภคเปรียบเทียบข้อมูลของรถแต่ละรุ่นได้ก่อนตัดสินใจซื้อ รวมถึงเสนอให้ผู้บริโภคเลือกใช้อู่ที่ผ่านมาตรฐานได้ โดยไม่ถูกตัดสิทธิรับประกันในส่วนที่ไม่เกี่ยวข้องกับการซ่อม
สำหรับสินค้าที่ซื้อด้วยสัญญาเช่าซื้อหรือลีสซิ่ง ยังมีข้อถกเถียงว่า เมื่อสินค้าเกิดปัญหา ผู้บริโภคควรหยุดชำระค่างวดได้ทันทีหรือไม่ สมาคมลีสซิ่งไทยเสนอว่า การเลื่อนชำระควรเกิดขึ้นเมื่อพิสูจน์ได้ว่าสินค้ามีความชำรุดจริง และต้องกำหนดผลต่อดอกเบี้ย ค่าปรับ ประวัติเครดิต และสัญญาเช่าซื้อให้ชัด รวมถึงกรณีที่ผู้ขายจัดหาสินค้าหรือเครื่องจักรทดแทนให้ใช้งานระหว่างซ่อม
ส่วนการซื้อสินค้าผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล มีข้อเสนอให้แยกบทบาทของแพลตฟอร์มออกจากผู้ผลิตและผู้ขาย แต่แพลตฟอร์มควรมีข้อมูลที่ทำให้ตรวจสอบและติดตามตัวผู้ขายได้เมื่อเกิดปัญหา ปัจจุบันกฎหมายว่าด้วยบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลกำหนดหน้าที่ด้านการแจ้งข้อมูล มาตรการบรรเทาความเสียหาย และการพิสูจน์ยืนยันตัวตนตามระดับความเสี่ยงของบริการอยู่แล้ว ประเด็นที่ต้องพิจารณาต่อจึงอยู่ที่การเชื่อมโยงหน้าที่เหล่านี้กับสิทธิของผู้บริโภคตามร่างเลมอน ลอว์
กลุ่มอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลการเกษตรเสนอให้แยกเครื่องจักรเพื่อการผลิตออกจากสินค้าอุปโภคทั่วไป เนื่องจากความเสียหายไม่ได้หยุดอยู่ที่ตัวสินค้า แต่อาจทำให้เกษตรกรสูญเสียผลผลิตและรายได้ โดยเฉพาะเมื่อเครื่องจักรเสียในช่วงเพาะปลูกหรือเก็บเกี่ยว จึงควรพิจารณาทั้งชั่วโมงการใช้งาน จำนวนวันที่ไม่สามารถใช้งานได้ และการจัดหาเครื่องจักรทดแทนประกอบกัน
อีกข้อเสนอที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับความปลอดภัยของผู้บริโภค คือ การจัดทำฐานข้อมูลกลางเกี่ยวกับความชำรุดบกพร่องของรถยนต์ เพื่อบันทึกยี่ห้อ รุ่น ประเภทปัญหา จำนวนครั้งที่ซ่อม และผลการแก้ไข หากรถรุ่นเดียวกันพบปัญหาซ้ำในผู้ใช้หลายราย ข้อมูลดังกล่าวอาจใช้เฝ้าระวังความปลอดภัย พิจารณาการเรียกคืนสินค้า และช่วยให้ผู้บริโภคตรวจสอบข้อมูลก่อนซื้อได้
ข้อเสนอจากภาคธุรกิจครั้งนี้จึงไม่ได้มีเพียงข้อกังวลเรื่องภาระของผู้ประกอบการ แต่ยังมีข้อเสนอที่อาจช่วยให้ผู้บริโภคเข้าถึงข้อมูลก่อนซื้อ ตรวจสอบสาเหตุความเสียหายได้อย่างเป็นกลาง และใช้สิทธิได้โดยไม่ต้องเผชิญข้อโต้แย้งยืดเยื้อ โจทย์สำคัญของคณะกรรมาธิการ คือ ทำให้กฎหมายมีรายละเอียดเพียงพอที่จะบังคับใช้ได้จริง โดยไม่ทำให้ขั้นตอนพิสูจน์หรือข้อยกเว้นต่าง ๆ กลายเป็นอุปสรรคต่อการเยียวยาผู้บริโภค
คณะกรรมาธิการกำหนดประชุมครั้งต่อไปในวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 เพื่อพิจารณารายละเอียดและข้อเสนอที่เกี่ยวข้องต่อไป
