Ribbon

ข้อเสนอนโยบายการควบคุมกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร

สถานการณ์

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด19 และมีการใช้ผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรอย่างมาก สภาองค์กรของผู้บริโภคจึงร่วมกับเครือข่ายนักวิชาการเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค และศูนย์วิชาการเฝ้าระวังและพัฒนาระบบยา (กพย.) ดำเนินโครงการเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร จำนวน 2 โครงการ ได้แก่ โครงการทดสอบสินค้าฟ้าทะลายโจรที่กระทบต่อสิทธิของผู้บริโภค และโครงการสำรวจและวิเคราะห์ฉลากยาฟ้าทะลายโจรในท้องตลาด โดยได้มีการเก็บตัวอย่างเพื่อดำเนินการวิเคราะห์คุณภาพ และเก็บข้อมูลการแสดงฉลากของผลิตภัณฑ์ฯ ดังกล่าว

จากผลการวิเคราะห์พบว่าตัวอย่างส่วนมากไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานในหัวข้อความแตกต่างจากน้ำหนักเฉลี่ย ซึ่งแสดงให้เห็นว่ากระบวนการผลิตยังมีความบกพร่อง ขาดความสม่ำเสมอของผลิตภัณฑ์ ขาดการควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์ให้มีปริมาณandrographolide ตามที่ระบุไว้บนฉลาก และยังพบว่าแม้ผลิตภัณฑ์จะมีเลขทะเบียนตำรับยาหรือเลขสารบบอาหารแล้ว ก็ยังไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานถึง ร้อยละ 29 นอกจากนี้ยังพบว่า ตัวอย่างไม่ผ่านมาตรฐานในด้านอื่นๆอีก ได้แก่ การแตกกระจายตัว

ในด้านการตรวจสอบความถูกต้องของฉลากผลิตภัณฑ์ พบว่า มีฉลากแสดงเลขทะเบียนผลิตภัณฑ์ถูกต้อง ร้อยละ 84.3 ไม่ระบุเลขทะเบียนตำรับยา ร้อยละ 9.8 นอกจากนี้ในรายละเอียดอื่นๆ ยังพบสิ่งที่ไม่ถูกต้องอีกมากมาย อาทิเช่น การระบุประเภท ข้อบ่งใช้ วิธีรับประทานมีความหลากหลาย ไม่แสดงวิธีการเก็บรักษา และยังพบว่ามีผลิตภัณฑ์ที่แม้จะระบุเลขทะเบียนถูกต้อง แต่สงสัยว่าจะเป็นผลิตภัณฑ์ปลอม 2 รายการ (ร้อยละ 3.92)


การดำเนินงาน

  1. ที่ สอบ.นย. 222/2565 ลงวันที่ 18 เมษายน 2565
    เรื่อง ข้อเสนอนโยบายการควบคุมกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร
    เรียน ปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
  2. ที่ สอบ.นย. 219/2565 ลงวันที่ 18 เมษายน 2565
    เรื่อง ข้อเสนอนโยบายเพื่อส่งเสริมและปรับปรุงคุณภาพของผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรในท้องตลาด
    เรียน อธิบดีกรมวิชาการเกษตร
  3. ที่ สอบ.นย. 221/2565 ลงวันที่ 18 เมษายน 2565
    เรื่องข้อเสนอมาตรการควบคุมกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร
    เรียนประธานคณะกรรมการนโยบายสมุนไพรแห่งชาติ

ข้อเสนอของสภาองค์กรของผู้บริโภค

ข้อเสนอการควบคุมผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรที่สรุปร่วมกัน ดังนี้

1. ขอให้บังคับใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 เนื่องจากการโฆษณาผลิตภัณฑ์บนแพลตฟอร์มหรือตลาดออนไลน์ที่เกินจริงหลอกลวงถือเป็นการนำเข้าข้อมูลอันเป็นเท็จสู่ระบบคอมพิวเตอร์

2. ประสานความร่วมมือในการสนับสนุนในการเฝ้าระวังร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เพื่อให้มีฐานข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ และจัดการนำข้อมูลอันเป็นเท็จออกจากระบบคอมพิวเตอร์
มีข้อเสนอนโยบายเพื่อส่งเสริมและปรับปรุงคุณภาพของผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรในท้องตลาดที่สรุปร่วมกัน ดังนี้

มาตรฐานวัตถุดิบก่อนการแปรรูป
1) ขอให้มีการให้ความรู้ แก่เกษตรกรในการเพาะปลูกฟ้าทะลายโจร สายพันธุ์ฟ้าทะลายโจร การเก็บเกี่ยวฟ้าทะลายโจร เนื่องจากมีผลต่อปริมาณแอนโดรกราโฟไลด์ในฟ้าทะลายโจร
2) ขอให้สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเพื่อเพิ่มผลผลิตของฟ้าทะลายโจรอย่างต่อเนื่อง ให้มีจำนวนวัตถุดิบที่เพียงพอต่อการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร เพื่อป้องกันมิให้เกษตรกรเร่งการเก็บเกี่ยวผลผลิตก่อนระยะเวลาเก็บเกี่ยว
3) ขอให้ร่วมมือกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สนับสนุน ส่งเสริม เกษตรกรรายย่อย ผู้ประกอบการรายย่อย ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 76 -77

มีข้อเสนอการควบคุมผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรที่สรุปร่วมกัน ดังนี้

  1. การกำกับผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร
    (1) ขอให้กำกับและควบคุมผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรไม่ให้เป็นผลิตภัณฑ์อาหารในทุกประเภท เนื่องจากฟ้าทะลายโจรเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีสรรพคุณในการรักษาโรค ซึ่งต้องมีการควบคุมการบริโภคอย่างถูกต้อง เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อชีวิต ร่างกาย และสุขภาพ โดยให้สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาออกประกาศกำหนดผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรเป็นอาหารที่ห้ามผลิต นำเข้า หรือจำหน่าย ตามมาตรา 6 (8) แห่งพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 และต้องกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรภายใต้ พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
    (2) ขอให้ออกหลักเกณฑ์การขึ้นทะเบียน การแจ้งรายละเอียดหรือจดแจ้งฟ้าทะลายโจรในผลิตภัณฑ์สมุนไพรให้สอดคล้องกับ รูปแบบ วิธีการใช้งาน ข้อบ่งใช้ หรือประเภทของกิจการ เพื่อให้เกิดความชัดเจนในการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร ตามมาตรา 6 (10) และมาตรา 15 (9) แห่งพระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 เนื่องจากผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายโดยเฉพาะช่วงการระบาดของโรคโควิด-๑๙ จึงควรเร่งรัดการออกหลักเกณฑ์ดังกล่าวโดยเร็ว
  2. ฐานข้อมูลทะเบียนผลิตภัณฑ์
    ปรับปรุงฐานข้อมูลสำหรับประชาชน ในการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร ให้สามารถใช้งานได้จริง ง่าย สะดวก และมีข้อมูลเพียงพอเพื่อตรวจสอบได้ว่าผ่านการอนุญาตของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เนื่องจากข้อมูลที่ปรากฏในฐานข้อมูลผลิตภัณฑ์ให้ข้อมูลประชาชนไม่เพียงพอ ดังนั้นควรปรับปรุงให้มีรายละเอียดที่สำคัญ ดังนี้ 1. ส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ ๒.ข้อบ่งใช้ที่ได้รับอนุญาต 3.รูปภาพผลิตภัณฑ์และฉลาก และพัฒนาช่องทางทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงฐานข้อมูลดังกล่าวได้ง่าย
  3. ข้อมูลบนฉลาก
    กำกับข้อมูลบนฉลากของผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจร ให้มีรายละเอียดเพียงพอเพื่อประกอบการตัดสินใจของการเลือกซื้อ และเพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค โดยมีข้อเสนอดังนี้
    (1) ออกคำสั่งแก้ไข รายการทะเบียนตำรับ ใบรับแจ้งรายละเอียด ใบรับแจ้งผลิตภัณฑ์สมุนไพร เพื่อแก้ไขข้อบ่งใช้ วิธีการรับประทาน วิธีการเก็บรักษา (ตามพระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 42 หรือมาตรา 51 แล้วแต่กรณี)
    (2) กำหนดลักษณะของฉลากฟ้าทะลายโจรในผลิตภัณฑ์สมุนไพร ตามพระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 15(7) ให้มีข้อมูลที่จำเป็นครบถ้วน
    (3) แก้ไขประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง กำหนดให้แสดงคำเตือนและข้อความคำเตือนในฉลากและเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2563 และประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ยาที่ต้องแจ้งคำเตือนการใช้ยาไว้ในฉลากและที่เอกสารกำกับยา และข้อความของคำเตือน ฉบับที่ 63 ให้เพิ่มข้อความในฉลาก คือ “หากใช้ติดต่อกันเกิน 3 วัน แล้วไม่ดีขึ้น หรืออาการรุนแรงขึ้น ระหว่างการใช้ยาควรหยุดใช้ และพบแพทย์” และ “หากใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน อาจทำให้แขนขามีอาการอ่อนแรง”
    (4) กำหนดให้สรรพคุณ ข้อบ่งใช้ วิธีใช้ที่ปรากฏในฉลากสอดคล้องกับข้อมูลวิจัยทางคลินิก หรือข้อมูลในบัญชียาหลักแห่งชาติ

การกำกับการโฆษณาที่ผิดกฎหมาย
เนื่องจากปัจจุบันผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรมีการโฆษณาและจำหน่ายอยู่บนแพลตฟอร์มหรือตลาดออนไลน์ และไม่การแสดงข้อมูลการอนุญาตให้ผู้บริโภคทราบ ดังนั้น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา จึงควรกำกับดูแลการโฆษณาเพื่อคุ้มครองสิทธิผู้บริโภค ดังนี้

(1) ปรับปรุงฐานข้อมูลการอนุญาตให้ผู้บริโภคทราบรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับการอนุญาตโฆษณาเพื่อให้ผู้บริโภคและองค์กรผู้บริโภคสามารถสนับสนุนการเฝ้าระวัง และร่วมตรวจสอบได้

(2) ปรับปรุงประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขออนุญาตและการออกใบอนุญาตโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564 โดยกำหนดให้เจ้าของแพลตฟอร์มตลาดออนไลน์ต้องขออนุญาตโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร และมีหน้าที่ควบคุมไม่ให้มีโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ฝ่าฝืนประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับการโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564

(3) ประสานความร่วมมือกับเจ้าของแพลตฟอร์มหรือตลาดออนไลน์ให้มีการตรวจสอบข้อมูลเลขที่การได้รับอนุญาตโฆษณา หรือมีช่องทางสำหรับรายงานผลิตภัณฑ์ที่มีปัญหาโฆษณา


ความคืบหน้า

ยังไม่มีการตอบกลับจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง