ข้อเสนอแนะนโยบายในการขายสินค้าที่ต้องมีมาตรฐานบนบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล

สถานการณ์

สภาองค์กรของผู้บริโภค ได้รับการร้องเรียนจากผู้บริโภคจำนวนมากในปัญหาการขายสินค้าไม่ได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และได้รับสินค้าที่ไม่ตรงปก เช่น กลุ่มเสื้อผ้า กลุ่มของใช้ทั่วไปและของตกแต่งบ้าน กลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ทองคำไม่ได้มาตรฐาน ฯ บนแพลตฟอร์มติ๊กต๊อก ระหว่างเดือนตุลาคม 2565 – กันยายน 2567 จำนวน 118 เรื่อง มูลค่าความเสียหายรวม 126,052 บาท นับเป็นการกระทบต่อสิทธิของผู้บริโภคตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522

ด้วยติ๊กต๊อก (TikTok) เป็นแพลตฟอร์มที่มีศักยภาพในการสื่อสารในรูปแบบคลิปวิดีโอสั้น และมีติ๊กต๊อก ช็อป (TikTok Shop) ที่เป็นแพลตฟอร์มในการซื้อขายสินค้าที่เป็นที่นิยม และมีอิทธิพลต่อผู้ขายและผู้บริโภคอย่างมากในประเทศไทย ดังนั้น เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับการคุ้มครองตามสิทธิที่ประกาศในพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 คือ สิทธิที่จะมีอิสระในการเลือกหาสินค้าหรือบริการ ปราศจากการหลอกลวงอันไม่เป็นธรรม สิทธิที่จะได้รับความปลอดภัยจากการใช้สินค้า สภาผู้บริโภค จึงขอความร่วมมือในการคุ้มครองและพิทักษ์สิทธิของผู้บริโภค โดยมีข้อเสนอแนะถึงกรรมการผู้จัดการ บริษัท ติ๊กต๊อก ช็อป (ประเทศไทย) จำกัด เพื่อพิจารณาดำเนินการ

การดำเนินงาน

18 พ.ย. 2567 ฝ่ายนโยบายและนวัตกรรมส่งหนังสือ เรียน กรรมการผู้จัดการ บริษัท ติ๊กต๊อก ช็อป (ประเทศไทย) จำกัด พร้อมรายงานสถิติร้องเรียนการขายสินค้าบนบริการแพลตฟอร์มติ๊กต๊อก

ข้อเสนอของสภาองค์กรของผู้บริโภค

1. ขอให้ติ๊กต๊อกมีนโยบายและมาตรการให้ผู้ค้าออนไลน์ทุกรายที่ใช้บริการเสนอขายสินค้าหรือบริการบนแพลตฟอร์มของติ๊กต๊อกยืนยันตัวตนตามมาตรฐานของสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากติ๊กต๊อกมีระบบยืนยันตัวตนผู้ขายด้วยบัตรประชาชนแล้ว แต่ผู้ขายเหล่านี้ อาจยังไม่ได้ยืนยันตนเป็นผู้ขายออนไลน์ตามกฎหมายของไทยที่กำหนดโดย สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. ๒๕๔๕ ที่มีรายได้มากกว่า ๑.๘ ล้านบาท กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ) (ETDA) รวมถึงกรณีเป็นผู้ขายสินค้าและบริการชาวต่างชาติ ซึ่งควรเพิ่มหลักฐานยืนยันตัวตนที่เป็นการจดทะเบียนตามกฎหมายเพิ่มเติม เพื่อเป็นการให้ข้อมูลที่ครบถ้วน และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค
   
   
2. ขอให้ติ๊กต๊อกกำหนดให้ผู้ขายกลุ่มสินค้าซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีกฎหมายกำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน (มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมภาคบังคับ) ต้องแสดงภาพผลิตภัณฑ์ที่ชัดเจน โดยให้ปรากฏเครื่องหมายมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) หมายเลข มอก. และรหัสคิวอาร์ของ มอก. เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบข้อมูลของผลิตภัณฑ์ที่กฎหมายไทยให้ความคุ้มครองได้โดยสะดวก และชัดเจน
   
   
3. ขอให้ติ๊กต๊อกออกแบบเทคโนโลยีในการตรวจจับบัญชีหรือสินค้าที่เข้าข่ายผิดกฎหมายและนำออกจากระบบทันที รวมถึงการเสนอให้แพลตฟอร์มติ๊กต๊อกนำฐานข้อมูลเรื่องร้องเรียนจากผู้ใช้บริการติ๊กต๊อกที่มีอยู่ทั้งข้อมูลที่เป็น Whitelist และ Blacklist มาปรับใช้ในการแจ้งเตือนภัยผู้บริโภค
   
   
4. ขอให้ติ๊กต๊อกออกนโยบายมาตรการถือเงินชั่วคราวสำหรับผู้บริโภคที่ชำระเงินซื้อสินค้าผ่าน ติ๊กต๊อก ช็อป ทุกรูปแบบ เพื่อช่วยให้ผู้บริโภคได้รับการคุ้มครองความปลอดภัยในการชำระค่าสินค้าผ่านติ๊กต๊อกมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ติ๊กต๊อกอาจจะพิจารณาใช้ระบบคนกลางรักษาเงินที่ช่วยให้ผู้ซื้อปลอดภัยจากมิจฉาชีพ
   
   
5. ขอให้ติ๊กต๊อกมีมาตรการสนับสนุนผู้ประกอบการธุรกิจขนส่งที่ต้องปฏิบัติตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่องให้ธุรกิจการให้บริการขนส่งสินค้าโดยเรียกเก็บเงินปลายทางเป็นธุรกิจที่ควบคุมรายการในหลักฐานการรับเงิน พ.ศ. ๒๕๖๗ โดยเฉพาะการให้สิทธิผู้บริโภคในการเปิดดูสินค้าก่อนจ่ายเงิน เช่น ถ้ามีบริษัทใดถูกร้องเรียน กรณีไม่ทำตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา ติ๊กต๊อกจะมีมาตรการจัดการหรือไม่สนับสนุนให้ผู้ขายเลือกใช้บริษัทนั้นในการส่งสินค้า และขอให้พิจารณาเพิ่มทางเลือกบริษัทขนส่งให้กับผู้บริโภคต่อไป

ความคืบหน้า

ผลลัพธ์

บริษัท ติ๊กต๊อก ช็อป (ประเทศไทย) จำกัด ได้ออกมาตรการยืนยันตัวตนกับร้านค้า