สรุป 7 ข้อเสนอสภาผู้บริโภค แก้ปัญหาอุบัติเหตุบนถนน พระราม 2 หลังก่อสร้างยืดเยื้อกว่า 50 ปี ชี้รัฐยังไม่ขยับ ความสูญเสียยังเกิดซ้ำ
ถนนพระราม 2 กับปัญหาการก่อสร้างที่ยืดเยื้อมากว่า 50 ปี ไม่ได้สะท้อนแค่ความล่าช้าของโครงสร้างพื้นฐาน แต่ยังตอกย้ำความเสี่ยงด้านความปลอดภัยที่ประชาชนต้องเผชิญซ้ำแล้วซ้ำเล่า สภาผู้บริโภคติดตามสถานการณ์นี้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2566 และได้ยื่นข้อเสนอเชิงนโยบายต่อรัฐ ครอบคลุมการก่อสร้างถนน สะพาน และรถไฟฟ้า เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยผู้บริโภค แต่ในทางปฏิบัติข้อเสนอเหล่านี้ยังไม่ถูกนำไปปรับใช้จริง ขณะที่อุบัติเหตุและความสูญเสียยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โครงสร้างพื้นฐานพัฒนา ความปลอดภัยถดถอย
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา อุบัติเหตุที่เกี่ยวข้องกับการก่อสร้างบนถนนพระราม 2 เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ตั้งแต่รถชนแนวกั้น วัสดุก่อสร้างหล่นใส่รถผู้ใช้ทาง ไปจนถึงเหตุโครงสร้างชั่วคราวถล่ม สร้างความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สิน โดยข้อมูลสะสมตั้งแต่ปี 2561 ถึงต้นปี 2569 พบว่าอุบัติเหตุบนถนนพระราม 2 เกิดขึ้นมากกว่า 2,500 ครั้ง มีผู้เสียชีวิตราว 140 กว่าราย และบาดเจ็บมากกว่า 1,400 คน คำถามสำคัญคือ เหตุใดโครงการก่อสร้างที่มีมูลค่ามหาศาล กลับไม่มาพร้อมมาตรฐานความปลอดภัยที่เพียงพอสำหรับประชาชนผู้ใช้ถนน
ปัญหานี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ถนนพระราม 2 เท่านั้น โครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ในหลายพื้นที่ของประเทศ ทั้งรถไฟฟ้า ทางยกระดับ หรือโครงสร้างพื้นฐานในเมืองใหญ่ ล้วนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้บริโภค ไม่ว่าจะเป็นความเสี่ยงจากอุบัติเหตุ ฝุ่น เสียงรบกวน การปิดช่องจราจร หรือการจัดการพื้นที่ก่อสร้างที่ไม่เป็นมิตรต่อคนเดินเท้าและผู้ใช้รถใช้ถนน
เมื่อรัฐเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่การคุ้มครองความปลอดภัยของประชาชนกลับถูกลดทอนให้เป็นเพียง “มาตรการเสริม” ปัญหานี้จึงไม่ใช่เรื่องเทคนิคการ-ก่อสร้างอย่างเดียว หากคือโจทย์ด้านนโยบายสาธารณะและการกำกับดูแลผู้รับเหมาของรัฐ
เสนอทางออก แก้ความปลอดภัยโครงการใหญ่
สภาผู้บริโภคติดตามปัญหาอุบัติเหตุจากโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ โดยเฉพาะกรณีถนนพระราม 2 มาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา พร้อมยื่นหนังสือและข้อเสนอไปยังหน่วยงานรัฐหลายแห่ง เพื่อผลักดันให้เกิดมาตรการคุ้มครองผู้บริโภคอย่างเป็นรูปธรรม แบ่งเป็น 3 ประเด็นหลัก 7 ประเด็นย่อย ครอบคลุมตั้งแต่ การยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในพื้นที่ก่อสร้าง การกำหนดความรับผิดชอบของหน่วยงานเจ้าของโครงการและผู้รับเหมาอย่างชัดเจน การมีระบบติดตาม ตรวจสอบ และเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบอย่างเป็นธรรม
เร่งก่อสร้าง พระราม 2 คืนความปลอดภัยให้ประชาชน
สภาผู้บริโภคเสนอให้หน่วยงานรัฐเร่งรัดการก่อสร้างบนถนนพระราม 2 ให้แล้วเสร็จตามกรอบสัญญา พร้อมคืนสภาพการจราจรและความปลอดภัยให้ประชาชนโดยเร็ว เพื่อลดระยะเวลาที่ผู้ใช้ทางต้องเผชิญความเสี่ยงจากพื้นที่ก่อสร้าง อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ โครงการก่อสร้างยังคงล่าช้า และอุบัติเหตุจากพื้นที่ก่อสร้างยังเกิดขึ้นบ่อยครั้ง สะท้อนว่าการเร่งรัดงานยังไม่สามารถแปรเปลี่ยนเป็นความปลอดภัยที่จับต้องได้จริง
แก้จุดเสี่ยง – พื้นที่ก่อสร้างไม่ปลอดภัย
ข้อเสนอสำคัญคือการจัดการ “จุดเสี่ยง” และพื้นที่ก่อสร้างที่ไม่ปลอดภัย เช่น การติดตั้งป้ายเตือนให้ชัดเจน เพิ่มไฟส่องสว่าง และจัดทำทางเบี่ยงที่ปลอดภัยสำหรับผู้ใช้ถนนและคนเดินเท้า เพื่อลดโอกาสเกิดอุบัติเหตุ แต่ในความเป็นจริง ยังไม่ปรากฏข้อมูลหรือความคืบหน้าเชิงนโยบายว่ามีการเพิ่มมาตรการด้านความปลอดภัยอย่างเป็นระบบ ทำให้มาตรการคุ้มครองยังขึ้นกับการจัดการหน้างานเป็นรายพื้นที่
ยุติโครงการที่ไม่สิ้นสุด และยกเลิกการก่อสร้างที่ไม่จำเป็น
สภาผู้บริโภคเสนอให้ทบทวนโครงการก่อสร้างที่ยืดเยื้อไม่สิ้นสุด และยกเลิกโครงการที่ไม่จำเป็น เพื่อลดภาระความเสี่ยงและผลกระทบต่อประชาชนผู้ใช้ถนน อย่างไรก็ตาม โครงการบนถนนพระราม 2 ยังคงล่าช้า และยังมีแผนโครงการใหม่ต่อเนื่อง เช่น ทางด่วน 2 ชั้น ซึ่งอาจหมายความว่าความเสี่ยงจากพื้นที่ก่อสร้างจะยังคงอยู่กับผู้บริโภคต่อไปในระยะยาว
เยียวยาผู้เสียชีวิตไม่ต่ำกว่า 8 ล้านบาทต่อราย สะท้อนคุณค่าชีวิตมนุษย์
ในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิต สภาผู้บริโภคเสนอให้กำหนดเงินเยียวยาไม่ต่ำกว่า 8 ล้านบาทต่อราย เพื่อสะท้อนคุณค่าชีวิตมนุษย์ และความรับผิดชอบของผู้ประกอบการต่อความปลอดภัยในพื้นที่สาธารณะ แต่ระบบการชดเชยในปัจจุบันยังเป็นแบบสัดส่วนและขึ้นกับการพิสูจน์ความผิดเป็นหลัก ซึ่งไม่สะท้อนความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง และยังไม่เพียงพอในการสร้างแรงจูงใจให้ผู้รับเหมายกระดับมาตรการป้องกันความเสี่ยง
ปรับเงื่อนไขประกันของผู้รับเหมา ให้สอดคล้องกับความเสี่ยงจริง
สภาผู้บริโภคเสนอให้ปรับเงื่อนไขวงเงินประกันของผู้รับเหมาให้สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงของโครงการ เพื่อให้มีเงินเพียงพอสำหรับการชดเชยความเสียหายเมื่อเกิดเหตุ แต่จนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีการปรับปรุงระบบอย่างเป็นรูปธรรม และยังไม่มีมาตรฐานกลางด้านการเยียวยาเชิงป้องกัน ส่งผลให้ภาระความเสี่ยงตกอยู่กับผู้ได้รับผลกระทบเป็นหลัก
ตั้งคณะกรรมการอิสระ ตรวจสอบสาเหตุอุบัติเหตุทุกครั้ง
อีกหนึ่งข้อเสนอคือการจัดตั้งคณะกรรมการอิสระเข้ามาตรวจสอบสาเหตุอุบัติเหตุทุกครั้งที่เกิดเหตุในพื้นที่ก่อสร้าง เพื่อให้การตรวจสอบเป็นกลางและนำไปสู่การป้องกันเชิงระบบ แต่ในความเป็นจริง ยังไม่พบข้อมูลการจัดตั้งคณะกรรมการลักษณะนี้อย่างเป็นทางการ ทำให้การสอบสวนหลายกรณียังอยู่ในกรอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง
ฟ้องเรียกค่าเสียหายจากหน่วยงานรัฐ เพื่อสร้างบรรทัดฐานความรับผิด
สภาผู้บริโภคเสนอว่า ในกรณีเกิดอุบัติเหตุที่สร้างความเสียหายรุนแรง ควรมีการฟ้องเรียกค่าเสียหายจากหน่วยงานรัฐที่กำกับดูแล รวมถึงระดับรัฐมนตรี เพื่อสร้างบรรทัดฐานความรับผิด ไม่ใช่โยนความผิดให้ผู้รับเหมาหน้างานเพียงฝ่ายเดียว แต่ปัจจุบันยังไม่ปรากฏการฟ้องร้องไปถึงระดับหน่วยงานกำกับดูแลอย่างเป็นระบบ หลายกรณีจบลงที่การเยียวยาเฉพาะหน้า ขณะที่สาเหตุเชิงโครงสร้างยังไม่ได้รับการแก้ไข
โดยข้อเสนอเหล่านี้ไม่ได้มุ่งเพียง “แก้เหตุเฉพาะหน้า” แต่ชี้ไปที่การปฏิรูปโครงสร้างการกำกับดูแลโครงการก่อสร้างภาครัฐ เพื่อไม่ให้ประชาชนต้องกลายเป็นผู้รับความเสี่ยงแทนรัฐและผู้รับเหมา
อย่างไรก็ตาม จนถึงปี 2569 ปัญหาอุบัติเหตุจากการก่อสร้างบนถนนพระราม 2 และโครงการขนาดใหญ่อื่น ๆ ยังคงเกิดขึ้นต่อเนื่อง ขณะที่มาตรการเชิงนโยบายและการบังคับใช้กฎหมายเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคยังไม่เห็นความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม
คำถามสำคัญนอกเหนือจากงบประมาณหรือไทม์ไลน์โครงการ แต่คือการนิยาม “คุณค่า” ของชีวิตประชาชนในกระบวนการพัฒนา หากรัฐยังไม่สามารถยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยและความรับผิดชอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้อย่างจริงจัง การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ก็ยังต้องแลกมาด้วยชีวิตและความสูญเสียของประชาชนอีกนับไม่ถ้วน
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
เยียวยา เครนถล่ม น้อยไป ย้ำต้องจ่าย 8 ล้าน จี้เพิ่มเงินประกันผู้รับเหมา
สภาผู้บริโภคเสนอแก้เชิงนโยบายคุมโครงการก่อสร้างปลอดภัย
หยุด! สร้างไปถล่มไป สภาผู้บริโภคต้องมีองค์กรคุมความปลอดภัยการก่อสร้างถนน-สะพาน
จี้ กทม. – คมนาคม เร่งเยียวยาผู้เสียหาย ‘สะพานข้ามแยกลาดกระบังถล่ม’
