ผู้บริโภคฟ้องศาลปกครอง เพิกถอน ผังเมืองรวม กทม. ฉบับใหม่ เหตุกระทบสิทธิ – คุณภาพชีวิต

ผู้ได้รับผลกระทบจาก ผังเมืองรวม กทม. (ปรับปรุงครั้งที่ 4) รวมตัวฟ้องศาลปกครองกลาง ชี้กระบวนการรับฟังความเห็นขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน สภาผู้บริโภคหนุนใช้สิทธิทางศาล

วันที่ 5 มิถุนายน 2569 ผู้ได้รับผลกระทบจากการจัดทำ ผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร (ปรับปรุงครั้งที่ 4) ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองกลาง ขอให้เพิกถอนกระบวนการจัดทำผังเมืองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวระงับการดำเนินการไว้ก่อนจนกว่าคดีจะถึงที่สุด เนื่องจากกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนไม่เปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียเข้ามามีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ส่งผลกระทบต่อสิทธิในทรัพย์สิน คุณภาพชีวิต และการอยู่อาศัยของประชาชนในหลายพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร

ปัณณฑัต สุนทรอารมณ์ ทนายความสภาผู้บริโภค กล่าวว่า สภาผู้บริโภคได้รับมอบอำนาจจากผู้ได้รับผลกระทบให้ฟ้องร้องคดีต่อศาลปกครอง เพื่อขอให้เพิกถอนกระบวนการรับฟังความคิดเห็นและการดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำ ผังเมืองรวม กทม. ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4 เนื่องจากเห็นว่ามีข้อบกพร่องและอาจขัดต่อเจตนารมณ์ของกฎหมาย

นอกจากนี้ ยังได้ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว เพื่อระงับกระบวนการจัดทำผังเมืองไว้ก่อนจนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับประชาชนในวงกว้าง

ดาริน สิริสุนกิจ ตัวแทนประชาชนในพื้นที่ถนนเอกชัย กล่าวว่า ชุมชนในพื้นที่คัดค้านโครงการก่อสร้างถนนสายใหม่และแนวเวนคืนที่ดินมาอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากเห็นว่าโครงการจะส่งผลกระทบต่อบ้านเรือนและวิถีชีวิตของประชาชนจำนวนมาก โดยพื้นที่ดังกล่าวเป็นชุมชนที่อยู่อาศัยดั้งเดิม และยังอยู่ใกล้กับถนนสายหลักหลายสาย ทั้งถนนวงแหวนกาญจนาภิเษกและถนนพระราม 2

ดาริน ระบุว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประชาชนได้เข้าร่วมเวทีรับฟังความคิดเห็นและยื่นคัดค้านโครงการมาโดยตลอด จนเคยมีการปรับเปลี่ยนแนวเส้นทางถนนมาแล้ว อย่างไรก็ตาม ต่อมามีการออกพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน โดยชุมชนเห็นว่าไม่ได้มีการรับฟังความคิดเห็นจากผู้ได้รับผลกระทบอย่างเพียงพอ

นอกจากนี้ ยังตั้งข้อสังเกตว่า การเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับแนวเวนคืนที่ดินและรายละเอียดโครงการขาดความชัดเจน ทำให้ประชาชนจำนวนมากไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าทรัพย์สินของตนอยู่ในพื้นที่ได้รับผลกระทบหรือไม่ โดยเฉพาะกรณีที่เอกสารบางส่วนไม่ได้ระบุรายละเอียดของถนนหรือซอยย่อยในพื้นที่อย่างครบถ้วน

ทั้งนี้ ชุมชนที่ได้รับผลกระทบได้ยื่นหนังสือร้องเรียนและคัดค้านต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายแห่ง รวมถึงยื่นเรื่องต่อองค์กรตรวจสอบต่าง ๆ เพื่อขอให้มีการทบทวนกระบวนการดำเนินโครงการ โดยยืนยันว่าต้องการให้หน่วยงานรัฐเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส และรับฟังความคิดเห็นของประชาชนผู้ได้รับผลกระทบอย่างรอบด้านก่อนดำเนินการในขั้นตอนต่อไป

ขณะที่ สมภพ ปฐมณพ ตัวแทนผู้ได้รับผลกระทบจากหมู่บ้านสุภาลัย พรีโม่ พระราม 2 เปิดเผยว่า ชาวบ้านได้รับผลกระทบจากแนวเวนคืนที่ดินเพื่อก่อสร้างถนนสาย ฉ.4 ซึ่งตัดผ่านกลางหมู่บ้านกว่า 120 หลังคาเรือน แม้โครงการหมู่บ้านจะได้รับอนุญาตจัดสรรที่ดินและมีการซื้อขายอย่างถูกต้องตั้งแต่ปี 2559–2561 แต่ตลอดระยะเวลาหลายปีที่อยู่อาศัยในพื้นที่ กลับไม่เคยได้รับหนังสือแจ้งข้อมูล การสำรวจความคิดเห็น หรือการชี้แจงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ก่อนมีการประกาศพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืนในปี 2566

สมภพกล่าวว่า ชาวบ้านได้ยื่นหนังสือคัดค้านและร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลายครั้ง เนื่องจากเห็นว่ากระบวนการดำเนินโครงการขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน อีกทั้งหลายครัวเรือนยังไม่ทราบชัดเจนว่าทรัพย์สินของตนอยู่ในแนวเวนคืนหรือไม่ ส่งผลให้เกิดความกังวลต่อที่อยู่อาศัย ภาระหนี้สิน และความมั่นคงในการดำรงชีวิตของคนในชุมชน

ด้าน โสภณ หนูรัตน์ หัวหน้าฝ่ายคุ้มครองและพิทักษ์สิทธิของผู้บริโภค สภาผู้บริโภค กล่าวว่า ที่ผ่านมาสภาผู้บริโภคและมูลนิธิเพื่อผู้บริโภคติดตามการจัดทำผังเมืองรวม กทม. มาอย่างต่อเนื่องหลายปี พร้อมยื่นข้อทักท้วงและข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาโดยตลอด ปัจจุบันมีประชาชนอย่างน้อย 142 ราย ร้องเรียนว่าได้รับผลกระทบต่อสิทธิในทรัพย์สิน การอยู่อาศัย และคุณภาพชีวิต

สภาผู้บริโภคคาดหวังว่าการยื่นฟ้องครั้งนี้จะนำไปสู่การทบทวนกระบวนการจัดทำผังเมืองให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง เพราะผังเมืองไม่ใช่เรื่องของการใช้ประโยชน์ที่ดินเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับสิทธิในการอยู่อาศัย กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน และคุณภาพชีวิตของประชาชนทุกคนในกรุงเทพมหานคร

“ในช่วงที่กรุงเทพมหานครกำลังอยู่ในกระบวนการเปลี่ยนผ่านผู้บริหารเมือง ถือเป็นโอกาสสำคัญในการทบทวนการจัดทำผังเมืองให้สอดคล้องกับความต้องการของประชาชนมากขึ้น เพราะผังเมืองส่งผลโดยตรงต่อสิทธิในการอยู่อาศัย กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน และคุณภาพชีวิตของคนกรุงเทพฯ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครและผู้บริหารเมืองจึงควรให้ความสำคัญกับการเปิดเผยข้อมูลและการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง” โสภณ หนูรัตน์ กล่าว

ขณะที่ ก้องศักดิ์ สหศักดิ์มนตรี อนุกรรมการด้านอสังหาริมทรัพย์และที่อยู่อาศัย สภาผู้บริโภค กล่าวว่า การยื่นฟ้องครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากสภาผู้บริโภคและประชาชนได้ยื่นข้อทักท้วงต่อกรุงเทพมหานครและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาแล้วหลายครั้ง แต่ไม่ได้รับการแก้ไข โดยเห็นว่ากระบวนการจัดทำผังเมืองรวม กทม. (ปรับปรุงครั้งที่ 4) ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างเพียงพอ ทั้งที่ผังเมืองส่งผลโดยตรงต่อสิทธิในทรัพย์สินและการดำรงชีวิตของประชาชน

ก้องศักดิ์กล่าวเพิ่มเติมว่า เมื่อพิจารณาเนื้อหาของร่างผังเมือง พบประเด็นที่อาจกระทบต่อสิทธิของประชาชนหลายด้าน ทั้งการกำหนดแนวถนนใหม่ การปรับการใช้ประโยชน์ที่ดิน และการเพิ่มความหนาแน่นของการพัฒนาเมืองในบางพื้นที่ ซึ่งอาจส่งผลต่อสภาพแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว จึงเห็นว่าควรมีการทบทวนกระบวนการจัดทำผังเมืองและเปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนรับทราบอย่างรอบด้านก่อนดำเนินการต่อไป

“เมื่อจุดเริ่มต้นของการจัดทำผังเมืองขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน ย่อมทำให้เกิดคำถามต่อความชอบธรรมของเนื้อหาที่ตามมา” ก้องศักดิ์ ระบุ

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ยกมติ กสม. รับฟังความเห็นประชาชนก่อนทำ ร่างผังเมืองรวม กทม.

ประชาชนนำ 493 รายชื่อ ยื่นกรรมการสิทธิฯ สอบ กทม. ทำผังเมืองขัดกฎหมาย